پایگاه خبری داوان‌نیوز: در نشست اخیر کمیته راهبردی فناوری نانو کشاورزی، دکتر غلامرضا گل‌محمدی، معاون وزیر و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بر ضرورت تدوین یک نقشه راه جامع و بومی برای توسعه این فناوری کلیدی تأکید کرد.

به گزارش خبرنگار ما، گل‌محمدی با اشاره به اهمیت جمع‌بندی اقدامات گذشته، خواستار ترسیم مسیری شد که بر اساس نیازهای واقعی کشور و با در نظر گرفتن ظرفیت‌های موجود، اولویت‌های توسعه را مشخص کند.

تحلیل این رویکرد نشان می‌دهد که تأکید بر «بومی‌سازی»، فراتر از یک شعار، پاسخی به چالش نهادینه‌سازی فناوری‌های نوین در ساختار کشاورزی ایران است. تجربه جهانی نیز نشان می‌دهد که موفقیت فناوری نانو، مستلزم وجود چارچوب‌های نظارتی و ارزیابی متناسب با شرایط هر کشور است .

دکتر گل‌محمدی با تأکید بر «پیوند میان پژوهش و کاربرد»، صراحتاً اعلام کرد که تحقیقات این حوزه نباید در آزمایشگاه‌ها متوقف شود و باید به گلخانه و عرصه تولید هدایت گردد. این رویکرد، گامی حیاتی برای تبدیل دستاوردهای علمی به راهکارهای عملی برای کشاورزان و صنعت غذا محسوب می‌شود، چراکه کاربردهای نانو در حوزه‌هایی مانند بسته‌بندی هوشمند و افزایش ایمنی مواد غذایی، پتانسیل بالایی برای حل چالش‌های موجود دارند .

ملاحظات ایمنی؛ خط قرمز توسعه
با وجود پتانسیل‌های گسترده، معاون وزیر بر یک نکته حیاتی و غیرقابل اغماض تأکید کرد: توسعه این فناوری باید با رعایت الزامات ایمنی، سلامت انسان و محیط زیست به‌عنوان «اولویت اساسی» همراه باشد. این هشدار، بیانگر رویکردی متوازن و مسئولانه است که به دنبال استفاده از مزایای فناوری نانو بدون چشم‌پوشی از ریسک‌های بالقوه آن است. به بیان ایشان، اثربخشی این فناوری، منوط به رعایت جدی چارچوب‌های ارزیابی و ملاحظات ایمنی در کنار بهره‌گیری از دستاوردهای علمی است.

این اظهارات، نشان از عزمی جدی برای حرکت از حرف تا عمل در عرصه فناوری‌های نوین کشاورزی دارد؛ حرکتی که در گام نخست، نیازمند تدوین سندی دقیق و عملیاتی برای هدایت سرمایه‌ها و پژوهش‌ها در مسیر صحیح است.

پایگاه تحلیلی خبری داوان‌نیوز، غلامرضا گل‌محمدی، رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات)، در نشست تخصصی بررسی ویراست نخست «برنامه تولید بهینه در گلخانه‌ها و محیط‌های کنترل‌شده»، از تغییر پارادایم در سیاست‌های توسعه گلخانه‌ای کشور خبر داد و بر ضرورت حرکت از تولید صرفاً کمی به سمت تولید هدفمند، اقتصادی و مبتنی بر دانش تأکید کرد.

به گزارش خبرنگار ما، در این نشست که با حضور جمعی از کارشناسان و متخصصان حوزه کشاورزی برگزار شد، گل‌محمدی با انتقاد از رویه‌های سنتی در احداث گلخانه‌ها، اظهار داشت: توسعه گلخانه‌ها نباید بدون پشتوانه علمی و مطالعات بازار باشد. برنامه جدید به‌دنبال آن است که با تکیه بر دانش روز و نیازسنجی دقیق، مشخص کند چه محصولی، در چه بازه زمانی و در کدام نقطه جغرافیایی، بیشترین بازده اقتصادی و بهره‌وری را برای کشور به ارمغان می‌آورد.

وی پیوند میان تولید و تقاضا را یکی از کلیدی‌ترین ارکان این سند تحولی دانست و تصریح کرد: موفقیت در تولید گلخانه‌ای منوط به اتصال حلقه‌های مفقوده زنجیره ارزش از مزرعه تا سفره مصرف‌کننده است. تا زمانی که تولید با نیاز بازار هماهنگ نشود، نه تنها سودآوری حاصل نمی‌شود، بلکه زمینه‌ساز اتلاف سرمایه و منابع ملی خواهد بود.

رئیس سازمان تات در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به چالش‌های جدی کم‌آبی و انرژی در کشور، مدیریت هوشمند منابع را یک ضرورت غیرقابل انکار خواند و گفت: بهره‌گیری از سامانه‌های آبیاری هوشمند، انرژی‌های تجدیدپذیر خورشیدی و تجهیزات پیشرفته گلخانه‌ای، نه تنها هزینه‌های تمام‌شده تولید را کاهش می‌دهد، بلکه گام بلندی در جهت افزایش بهره‌وری و حفظ محیط‌زیست محسوب می‌شود.

گل‌محمدی ارتقای سطح کیفی واحدها، استفاده از بذرهای هیبرید با عملکرد بالا و توسعه فناوری‌های نوین را از دیگر محورهای اساسی این برنامه برشمرد و بر نقش کلیدی مؤسسات تحقیقاتی زیرمجموعه سازمان تات در تحقق این اهداف تأکید کرد.

وی در پایان با توصیف این برنامه به عنوان «سندی پویا و مشارکتی»، خاطرنشان ساخت: این برنامه با جذب نظرات متخصصان، صاحب‌نظران و مؤسسات علمی تکمیل خواهد شد تا به یک نقشه راه عملیاتی برای توسعه دانش‌بنیان، افزایش درآمد پایدار بهره‌برداران و در نهایت، تقویت امنیت غذایی کشور تبدیل شود.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، تدوین این سند راهبردی نشان‌دهنده عزم جدی متولیان بخش کشاورزی برای عبور از رویه‌های سنتی و مواجهه علمی با چالش‌های پیش‌روست. حرکت به سمت گلخانه‌های هوشمند و مبتنی بر داده، اگر به درستی اجرا شود، می‌تواند انقلابی در بهره‌وری منابع آبی و افزایش صادرات محصولات کشاورزی ایران ایجاد کند. با این حال، چالش اصلی در مرحله اجرا و هماهنگی میان بخش‌های مختلف دولتی و خصوصی نهفته است که نیازمند عزمی فرابخشی است.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: معاون آموزش و ترویج سازمان تات، با تأکید بر پایان دادن به رویکردهای کمیت‌گرا در نظام ترویج کشاورزی، طراحی برنامه‌های بومی‌شده متناسب با هر منطقه و ارتقاء کیفیت دوره‌های آموزشی را دو عامل کلیدی برای افزایش بهره‌وری واقعی دانست و نسبت به موازی‌کاری پروژه‌های ترویجی در استان‌ها هشدار داد.

به گزارش خبرنگار ما، دکتر ابوالفضل فرجی، معاون آموزش و ترویج کشاورزی سازمان تات، با انتقاد ضمنی از رویکردهای متمرکز و یکنواخت گذشته، اعلام کرد: برنامه‌های ترویجی باید با در نظر گرفتن شرایط خاص هر منطقه طراحی شوند تا بیشترین اثرگذاری را داشته باشند.

این اظهارات را باید در راستای سیاست جدید سازمان تات برای تفویض اختیار به استان‌ها و تدوین «نقشه بومی ترویج» بر اساس اقلیم، نوع محصولات غالب و سطح سواد کشاورزان هر منطقه تفسیر کرد. کارشناسان معتقدند این رویکرد می‌تواند شکاف تاریخی بین پژوهش و اجرا را کاهش دهد.

فرجی در بخش دیگری از سخنان خود با صراحت لهجه، کیفیت پایین برخی دوره‌های آموزشی را یکی از موانع اصلی اقتصادی‌شدن تولیدات کشاورزی دانست و خاطرنشان کرد: دوره‌های آموزشی باید گره‌گشا بوده و مستقیماً به ارتقای بهره‌وری واقعی منجر شوند.

وی تأکید کرد که تبیین مؤثر و تفهیم آسان یافته‌های علمی، به‌ویژه در حوزه‌های فنی نظیر آبیاری هوشمند، تغذیه گیاهی و مبارزه بیولوژیک با آفات، باید در اولویت مروجان قرار گیرد. به گفته این مقام مسئول، هر گونه پیچیدگی غیرضروری در انتقال مفاهیم، نه‌تنها کمکی به کشاورز نمی‌کند، بلکه اعتماد او به سیستم ترویج را نیز خدشه‌دار می‌سازد.

جراحی ساختاری؛ کاهش پروژه‌های موازی، افزایش نظارت حرفه‌ای
یکی از نکات کلیدی و تحلیلی‌برانگیز در صحبت‌های دکتر فرجی، هشدار نسبت به «تعدد پروژه‌های ترویجی» بود. وی تصریح کرد که در شرایط فعلی، چاره‌ای جز جلوگیری از موازی‌کاری و تمرکز بر ارتقاء کیفیت با نظارت مستمر وجود ندارد.

این اظهارات را می‌توان پاسخی به نقدهای مکرر به سیستم ترویج مبنی بر پراکندگی بودجه‌ها و پروژه‌های کوتاه‌مدت با خروجی نامشخص دانست. به نظر می‌رسد سازمان تات قصد دارد با ایجاد سامانه‌های پایش هوشمند و ارزیابی مبتنی بر عملکرد (KPI)، به‌جای شمارش تعداد کلاس‌های برگزارشده، بر «نرخ تغییر رفتار کشاورزان» و «افزایش عملکرد در واحد سطح» متمرکز شود.

اگرچه تأکید بر کیفیت و بومی‌سازی، گامی رو به جلو محسوب می‌شود، اما تحقق این آرمان مستلزم توانمندسازی جدی کارشناسان استانی، تأمین منابع مالی پایدار و تغییر نظام انگیزشی مروجان است. دکتر فرجی با اذعان به این دشواری‌ها، از روسای سازمان جهادکشاورزی استان‌ها خواست تا با رویکردی «حرفه‌ای» و «مسئولیت‌پذیر»، برنامه‌های ترویجی را از سطح کلیشه‌ها خارج کرده و به مسیر حل‌مسئله هدایت کنند.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، به نظر می‌رسد سازمان تات با این رویکرد جدید، در صدد طراحی «نظام ترویج چابک» برآمده است؛ سیستمی که در آن، کیفیت بر کمیت، بوم‌محوری بر نسخه‌های فراگیر، و نظارت بر خروجی‌های واقعی بر گزارش‌های تشریفاتی اولویت دارد. اما موفقیت این طرح، در گروی هم‌افزایی میان مرکز و استان‌ها، و همچنین تغییر نگاه از «آموزش‌دهنده» به «تسهیل‌گر» در میان مروجان کشاورزی خواهد بود.