استان ها
جنگلهای هیرکانی: میراثی کهن در آستانه تهدید

پایگاه خبری داوان نیوز: جنگلهای هیرکانی، نگین سبز شمال ایران و میراثی جهانی، این روزها با تهدیدات متعددی از جمله تغییرات اقلیمی، تصرف اراضی و قطع غیرقانونی درختان روبرو هستند. برای واکاوی دستاوردها و چالشهای پیش روی این اکوسیستم منحصر به فرد، با دکتر شهریار صبحزاهدی، رئیس بخش تحقیقات جنگلها، مراتع و آبخیزداری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان و پژوهشگر مروج ارشد جنگلهای هیرکانی، به گفتوگو نشستیم.
داوان نیوز: به عنوان اولین سؤال، بفرمایید مهمترین دستاوردهای بخش جنگلها و مراتع استان گیلان در سالهای اخیر چه بوده است؟
دستاوردهای ما در دو بخش «جنگل و مرتع» و «آبخیزداری» متمرکز است. در بخش جنگل، تمرکز اصلی بر روی «سازگاری گونههای درختی» در مناطق مختلف استان و همچنین «زراعت چوب» بوده است. تاکنون دو رقم پر بازده در حوزه زراعت چوب معرفی کردهایم و به زودی رقم سوم را نیز رونمایی خواهیم کرد تا نیاز چوب استان و شمال کشور به شکل پایدارتری تأمین شود. در حوزه آبخیزداری نیز بر روی مباحث حفاظت خاک، مدیریت حوزههای آبخیز و مقابله با پیامدهای خشکسالی و تغییر اقلیم کار میکنیم.
داوان نیوز: با توجه به تهدیدات گسترده علیه جنگلهای هیرکانی، از قطع درختان گرفته تا احداث جادههای غیرمجاز، مرکز تحقیقات شما چه اقدام عملی برای حفاظت از این میراث جهانی انجام داده است؟
پاسخ: پیش از هر چیز باید تأکید کنم که جنگلهای هیرکانی با سابقهای ۲۰ تا ۶۰ میلیون ساله، یک میراث جهانی و سرمایهای بینظیر هستند. یکی از کلیدیترین اقدامات ما، ارائه راهحل جایگزین برای تأمین چوب مورد نیاز جامعه بوده است. پیش از اجرای «طرح تنفس جنگل» در سال ۹۶، ما به سازمان جنگلها هشدار داده بودیم که روشهای برداشت سنتی اشتباه است و نیاز به مدیریت جایگزین داریم. متأسفانه آن هشدارها به موقع جدی گرفته نشد.
دستاورد ملموس ما در این زمینه، معرفی ارقام جدید صنوبر با عملکرد دو برابری است. در حالی که روشهای سنتی ۱۰ تا ۱۵ مترمکعب در هکتار رشد سالانه داشتند، ارقام جدید ما بین ۲۵ تا ۳۰ مترمکعب تولید دارند. این امر میتواند به تأمین بخشی از نیاز ۶ میلیون مترمکعبی چوب استان کمک کرده و فشار بر جنگلهای طبیعی را کاهش دهد.
داوان نیوز: به نظر شما، عامل انسانی در نابودی جنگلها تأثیرگذارتر است یا عوامل طبیعی؟
متأسفانه باید بگویم که عامل انسانی سهم به مراتب پررنگتری دارد. ما در شمال کشور با یک توسعه احساسی و بدون ضابطه مواجهیم. میل به داشتن زمین و ویلا در گیلان، موجب تغییر کاربری اراضی جنگلی به کشاورزی و مسکونی شده است. احداث جادهها با عنوانهای فریبندهای مانند «دسترسی عمومی» یا «گردشگری»، بدون رعایت اصول علمی، باعث تخریب گسترده و کاهش سطح جنگلها شده است. این در حالی است که کارکرد اصلی جنگل در تعدیل آب و هوا و تغذیه آبخوانهاست که امروزه شاهد تضعیف آن هستیم.
داوان نیوز: برای تبدیل این یافتههای علمی به اقدام عملی، با چه نهادهایی همکاری میکنید و این همکاری چگونه است؟
ما با دستگاههایی مانند اداره کل منابع طبیعی، مدیریت بحران استانداری، سازمان جهاد کشاورزی و اداره کل محیط زیست تعامل داریم. ارتباط خوبی بین کارشناسان ما و این نهادها برقرار است، اما معتقدم این تعامل کافی نیست. باید مدیریت علمی و منسجمتری، به ویژه در حوزه آبخیزداری، در استان حاکم شود. دستگاههای اجرایی باید بیش از پیش به نظرات مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی ارج نهند و آنها را به کار ببندند.
داوان نیوز: چگونه این پژوهشها را به دست مردم و بهرهبرداران محلی میرسانید؟
با عنوان «پژوهشگر مروج ارشد» و «دبیر محققان معین استان»، شبکهای از همکارانم را به مناطق مختلف میفرستیم. این تیمهای تخصصی، یافتهها را مستقیماً در اختیار مردم قرار میدهند. برای مثال، در زمینه زراعت چوب، به کشاورزان نشان میدهیم چگونه با کشت ارقام پربازده در زمینهای بلااستفاده، درآمدزایی کنند. وقتی معیشت مردم از طریق روشهای پایدار تأمین شود، انگیزه بیشتری برای حفاظت از جنگل پیدا میکنند. همچنین توصیههای علمی در زمینه گیاهان دارویی و روشهای حفاظت از آب و خاک را ارائه میدهیم. تمام دستاوردها در قالب گزارش، مقاله و بروشورهای ترویجی نیز در دسترس عموم قرار میگیرد.

داوان نیوز: در حوزه آبخیزداری، چه دستاورد اجرایی و ملموسی در گیلان داشتهاید؟
دو مورد شاخص داریم. اول، احیای «آبگیرهای سنتی» یا «سَل» ها. این روش قدیمی ذخیرهسازی آب باران که به فراموشی سپرده شده بود، توسط ما احیا و در سطح استان ترویج شد و امروزه جایگاه خود را باز یافته است. مورد دوم، «استحصال آب از مه» در مناطق جنوبی استان است. در این مناطق که با مشکل کمآبی و افت سطح آبهای زیرزمینی مواجهیم، با نصب توریهای ویژه، آب مه را جمعآوری میکنیم. این فناوری اکنون در مرحله ترویج گسترده در پنج منطقه از استان قرار دارد و مردم به طور مستقیم با فواید آن آشنا میشوند.
داوان نیوز: و به عنوان سؤال پایانی؛ چه پیامی برای مردم و نهادهای مسئول در راستای حفاظت از جنگلهای هیرکانی دارید؟
صحبت من در دو بخش است:
اول با مسؤولان و مدیران: خواهش من این است که به محیط زیست و منابع طبیعی ارزش واقعی بدهند. مدیریت در استان باید علمی باشد، نه احساسی. یک جمله همیشه در گفتار من بوده: «مشکلات گیلان پشت این طبیعت سبز پنهان شده است.» ما در گیلان با وجود سرسبزی، مناطق محروم و مشکلات جدی داریم که ریشه در مدیریت غیرعلمی دارد. اگر مدیریت یکپارچه حوزههای آبخیز را در دستور کار قرار دهند، میتوانیم این میراث را برای نسل آینده حفظ کنیم.
دوم با مردم عزیز: جمعیت زیاد شده و توسعه اجتنابناپذیر است، اما این توسعه نباید به بهای نابودی طبیعت باشد. مردم خود، بهترین حافظان منابع طبیعی هستند. تجربه نشان داده هرجا مردم وارد شدهاند، نتیجه مطلوب گرفتهاند. خواهش من این است که با دستگاههای اجرایی و مراکز علمی همراه شوند. اگر مدیریت علمی و مشارکت مردمی همراه هم شود، هم درآمدزایی میکنیم، هم از مواهب طبیعت بهره میبریم و هم گیلان سرسبز و آبادی برای آیندگان به ارمغان میگذاریم.

استان ها
روز مزرعه ذرت در نیشابور؛ انتقال دانش فنی در قالب شبکه ملی مزارع الگویی
مزرعه الگویی ابوالفضل شاه آبادی در روستای علی آباد تکه نیشابور میزبان جمعی از کارشناسان، محققان و بهره برداران شهرستانهای نیشابور، زبرخان و میان جلگه بود تا در قالب طرح شبکه ملی مزارع الگویی، آخرین یافته های تحقیقاتی درباره تغذیه، مبارزه با علف های هرز و مدیریت بیماری سیاهک ذرت، با تدریس سعید خاوری خراسانی از مرکز تحقیقات خراسان رضوی، به صورت عملی و چهره به چهره به کشاورزان انتقال یابد.

پایگاه خبری داواننیوز: در راستای اجرای طرح شبکه ملی مزارع الگویی و با هدف افزایش نفوذ دانش فنی در بخش کشاورزی، روز مزرعه ذرت در قطب تولید علوفه استان خراسان رضوی، یعنی شهرستان نیشابور، برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ما، روز یکشنبه ۱۸ مردادماه ۱۴۰۵، رویداد ترویجی «روز مزرعه ذرت» با حضور جمعی از کارشناسان استانی و شهرستانی، محققان و کشاورزان شهرستانهای نیشابور، زبرخان و میانجلگه در مزرعه الگویی ابوالفضل شاهآبادی، واقع در روستای علیآباد تکه از توابع بخش مرکزی نیشابور برگزار شد.
این برنامه آموزشی در چارچوب طرح «شبکه ملی مزارع الگویی کشاورزی» و با همکاری معاونت امور هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی اجرا گردید. تدریس این دوره بر عهده سعید خاوری خراسانی، محقق برجسته ذرت و گیاهان علوفهای مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی بود.
اهداف طرح مزارع الگویی؛ ارتباط مستقیم کشاورز پیشرو با کارشناسان و محققان
در حاشیه این رویداد، حمیدرضا کبیریان، معاون هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، با تشریح سازوکار طرح شبکه ملی مزارع الگویی اظهار داشت: در این طرح، یک کشاورز پیشرو و موفق به عنوان “کشاورز مرجع” انتخاب میشود که ارتباط مستقیمی با کارشناسان مروج پهنه جهاد کشاورزی دارد. این کارشناسان نیز به صورت شبکه ای با محققان و مراکز فناوری و دانشبنیان کشاورزی در تعامل هستند. در این ساختار، گروهی از کشاورزان تابعی از تجربیات و اقدامات عملی کشاورز مرجع بهرهمند شده و زمینه برای افزایش نفوذ دانش، ارتقای بهره وری و انتقال مؤثر یافته های تحقیقاتی به عرصه تولید فراهم میشود.»
ضرورت افزایش سطح زیر کشت ذرت دانهای در خراسان رضوی
سعید خاوری خراسانی، مدرس این روز مزرعه، با اشاره به وضعیت تولید ذرت دانهای در استان گفت: خراسان رضوی یکی از بزرگترین مصرفکنندگان ذرت دانهای در کشور است، در حالی که سطح زیر کشت این محصول در استان بسیار پایین است. با توجه به مزیت اقتصادی قابلتوجه ذرت دانهای و افزایش حدود ۴۰۰ درصدی قیمت آن در بازار، توسعه سطح کشت این محصول یک ضرورت اجتنابناپذیر محسوب میشود.
وی در ادامه به وضعیت کشت ذرت علوفهای اشاره کرد و افزود:سطح زیر کشت ذرت علوفهای در استان بین ۱۸ تا ۲۳ هزار هکتار در نوسان است که بسته به شرایط اقلیمی و اقتصادی سالانه تغییر میکند.
هشدار درباره حساسیت رقم پرمصرف ۷۰۴ به بیماری سیاهک
خاوری خراسانی با تأکید بر اهمیت انتخاب رقم مناسب، خاطرنشان کرد: رقم سینگل کراس ۷۰۴ از ارقام بسیار شناخته شده و پرطرفدار در کشت ذرت علوفه ای است، اما این رقم حساسیت بالایی به بیماری سیاهک دارد. چنانچه میزان آلودگی به سیاهک از ۵ درصد فراتر رود، این امر میتواند باعث بروز مشکلات جدی از جمله سقط جنین در دامهای سنگین شود؛ بنابراین پایش دقیق مزارع و مدیریت به موقع بیماری از اولویت های کلیدی تولید محسوب میشود.
در ادامه این برنامه، مدرس روز مزرعه بهصورت تعاملی و در قالب گفت وگوی دوسویه با کشاورزان، مباحث تخصصی درباره تغذیه بهینه ذرت، روشهای نوین مبارزه با علف های هرز و مراحل کلیدی داشت را ارائه داد و به پرسش های حاضران پاسخ داد.
نیشابور؛ قطب تولید ذرت علوفه ای استان با ۲۶۸۰ هکتار کشت
گفتنی است شهرستان نیشابور به عنوان قطب تولید ذرت علوفه ای خراسان رضوی، سطحی معادل ۲ هزار و ۶۸۰ هکتار از اراضی کشاورزی خود را به این محصول اختصاص داده است. در این رویداد آموزشی، مزرعه الگویی ابوالفضل شاه آبادی در سطح ۲۶ هکتار به عنوان مزرعه مرجع و ۱۹ کشاورز تابعی با مساحت تجمیعی ۵۷۱ هکتار تحت پوشش این طرح قرار گرفتند.
در پایان این روز مزرعه، شرکت کنندگان شامل کشاورزان، کارشناسان و محققان از بخش های مختلف مزرعه الگویی بازدید کرده و نکات فنی و تجربیات عملی خود را به صورت چهره به چهره و در فضایی تعاملی تبادل نظر کردند.
آذربایجان غربی
آذربایجان غربی صاحب انجمن صنفی نهالکاران شد / گامی بلند برای ساماندهی قطب تولید نهال کشور
تولید نهال استاندارد و عرضه شفاف آن، دغدغه دیرینه باغداران آذربایجان غربی بود که حالا با تشکیل انجمن صنفی نهالکاران و امضای تفاهمنامه سه جانبه با نهادهای ملی، به یک مطالبه رسمی تبدیل شده است؛ استانی که با این اقدام، جایگاه سوم کشور را در رسمیسازی تشکلهای نهالکاری به خود اختصاص داد.

پایگاه خبری داواننیوز: انجمن صنفی نهالکاران آذربایجان غربی با هدف ساماندهی تولید و نظارت بر عرضه نهال، گامی ساختاری در جهت شفافسازی این صنعت راهبردی برداشت. این انجمن که با حضور نمایندگان نهادهای نظارتی و پس از برگزاری انتخابات هیئت مدیره شکل گرفت، استان را به عنوان سومین قطب رسمی کشور پس از فارس و اصفهان در مسیر کیفیسازی تولیدات باغبانی قرار میدهد .
به گزارش خبرنگار ما، آذربایجان غربی به عنوان یکی از قطبهای اصلی تولید نهال کشور، گام بلندی در جهت ساماندهی و نظارت بر این صنعت حیاتی برداشت. با هدف ساماندهی تولیدات و نظارت بر عرضه نهال، انجمن صنفی نهالکاران این استان، با حضور نمایندگان اداره کار، رفاه اجتماعی و مدیریت باغبانی استان، تشکیل و اعضای هیئتمدیره آن در جلسهای در سازمان جهاد کشاورزی استان انتخاب شدند.
این رویداد در حالی رقم میخورد که مدیر باغبانی استان در این نشست بر جایگاه راهبردی آذربایجان غربی تأکید کرد و آن را قطب تولید نهال کشور دانست. وی همچنین از برنامهریزیهای جدی برای شناسایی و مدیریت نهالستانهای فاقد مجوز خبر داد و گفت: ساماندهی نهالستانهای غیرمجاز به عنوان یک اولویت اساسی در دستور کار مدیریت باغبانی قرار دارد.
یکی از محورهای کلیدی این نشست، تشریح تفاهمنامه همکاری سهجانبه میان معاونت باغبانی، مؤسسه بذر و نهال کشور و اتاق اصناف کشاورزی کشور بود که به عنوان چتری برای نظارت بر کیفیت تولید و عرضه نهال در نظر گرفته شده است. این تفاهمنامه، زمینهساز همافزایی بیشتر نهادهای متولی در راستای ارتقای استانداردهای تولید و تضمین سلامت نهالهای عرضهشده به باغداران خواهد بود.
مدیر باغبانی استان در ادامه از برنامههای آتی این مدیریت برای ساماندهی عرضه محصول خبر داد و به پیگیری راهاندازی نمایشگاه تخصصی عرضه نهال در شهرستان میاندوآب اشاره کرد. این نمایشگاه میتواند بستری برای ارتباط مستقیم تولیدکنندگان و بهرهبرداران و نیز فرصتی برای عرضه نهالهای استاندارد و شناسنامهدار فراهم آورد و گامی مؤثر در جهت شفافسازی و رقابت سالم در بازار نهال باشد.
شایان ذکر است که با تشکیل این انجمن، استان آذربایجان غربی پس از استانهای فارس و اصفهان، به عنوان سومین استانی شناخته میشود که موفق به رسمیسازی انجمن صنفی نهالکاران در سطح کشور شده است. این دستاورد، نشاندهنده عزم جدی مسئولان استانی برای ساماندهی یکی از مهمترین حلقههای زنجیره تولید محصولات باغی و حرکت به سمت یک نظام منسجم و قانونمند در این حوزه است.
آذربایجان شرقی
ارزیابی راهبردی انتقال آب ارس؛ محور نشست هماهنگی کارشناسان وزارت جهاد در مرند
دشت یکانات در آستانه تحول آبی؛ نشست هماهنگی برای ارزیابی میدانی پروژه انتقال آب از رودخانه مرزی ارس، با حضور رئیس مؤسسه پژوهشهای اقتصاد کشاورزی و معاون رئیس سازمان و مدیر جهاد کشاورزی شهرستان مرند برگزار شد تا ضمن تحلیل علمی بهرهوری، پیامدهای معیشتی این طرح بزرگ ملی بر جوامع محلی بررسی شود.

پایگاه خبری داواننیوز: در راستای سیاستهای ارزیابی راهبردی طرحهای کلان بخش کشاورزی، نشست هماهنگی تخصصی با محوریت بازدید میدانی از پروژه انتقال آب از رودخانه مرزی ارس به دشت یکانات، با حضور مقامات ارشد پژوهشی وزارت جهاد کشاورزی در شهرستان مرند برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ما، این جلسه هماهنگی با حضور مجتبی پالوج، رئیس مؤسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، و ابراهیم جاودان، عضو هیئت علمی این مؤسسه، تشکیل شد. در این گردهمایی، هیئت کارشناسی به همراه الهیاری (معاون رئیس سازمان و مدیر جهاد کشاورزی شهرستان مرند)، معاون فنی و اجرایی، رئیس اداره فنی و زیربنایی، رئیس مرکز جهاد کشاورزی یکانات و مسئول روابط عمومی مدیریت، به بررسی ابعاد مختلف این طرح بزرگ پرداختند.
هدف اصلی از این نشست، همافزایی و تبادل نظر کارشناسی برای فراهمسازی بستر ارزیابی دقیق و همهجانبه از اثرات پیادهسازی پروژه آبرسانی در دشت یکانات اعلام شد.
محورهای راهبردی و تخصصی بازدید میدانی (تحلیل طرح):
بر اساس چارچوب تعیینشده در این نشست، ارزیابی میدانی پروژه حول چهار محور کلیدی زیر متمرکز خواهد بود که هر یک نقشی حیاتی در موفقیت طرح ایفا میکنند:
۱. تحلیل میدانی بهرهوری: بررسی اثرات مستقیم و فوری پروژه بر افزایش کمی و کیفی تولیدات کشاورزی و راندمان مصرف آب در مزارع منطقه.
۲. ارزیابی اقتصادی و معیشتی: سنجش پیامدهای اقتصادی طرح بر درآمد، ارزشافزوده و سطح رفاه خانوارهای بهرهبردار و کشاورزان محلی.
۳. پایداری اجتماعی و توسعه روستایی: پایش شاخصهای عدالت اجتماعی، مهاجرتزدایی و پایداری معیشت در جوامع روستایی دشت یکانات.
۴. مدلسازی و انطباق با سیاستهای کلان: تطبیق دادههای میدانی با راهبردهای کلان وزارت جهاد کشاورزی به منظور اصلاح فرآیندهای اجرایی و سیاستگذاریهای آتی.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، مسئولان تأکید کردند که این ارزیابی تخصصی با رویکردی علمی و فرادستگاهی، نهتنها به دنبال بهرهبرداری بهینه از ظرفیتهای ملی و منابع آبی مرزی است، بلکه گامی اساسی در جهت تقویت زیرساختهای توسعه پایدار کشاورزی در منطقه شمالغرب کشور محسوب میشود. نتایج این پایش علمی، مبنای تصمیمگیریهای آتی در حوزه امنیت غذایی و مدیریت منابع آب قرار خواهد گرفت.
آموزش4 هفته پیشانگورتان کشمشی نشود!؟ ۵ توصیه فوری برای باغداران انگور
خبرهای سازمانی2 هفته پیشدستورالعمل جدید پروانههای گلخانه به تمام استانها ابلاغ میشود
پرونده ویژه4 هفته پیشلطفعلیزاده خبر داد: پارک کشاورزی وارد فاز جدید مأموریتگرایی شد
آموزش4 هفته پیشتشتک آبخور، یکی از ارکان مدیریت پایدار آب در باغهای مدرن
گوناگون4 هفته پیشهمافزایی سیاستگذاران و نخبگان فناوری؛ ایرانمال میزبان همایش ملی شرکتهای دانشبنیان
دانستنی ها4 هفته پیشبرنامه معاونت آموزش و ترویج کشاورزی برای بهینهسازی انرژی اعلام شد
خبرهای سازمانی4 هفته پیشسرمایه پنهان: آغاز برنامه ملی ثبت دانش بومی کشاورزان توسط سازمان تات
مقالات4 هفته پیشکشاورزیِ هوشمند در ایران؛ از آرمانِ «دادهمحوری» تا واقعیتِ «زیرساختگریز»



























