اصناف
تناقض در آمار؛ زنگ خطر برای اقتصاد غیرنفتی
صادرات صنایع غذایی ایران در هشت سال اخیر با یک تناقض جدی مواجه بوده است: رشد ۳۳ درصدی حجم صادرات در مقابل رشد تنها ۶ درصدی ارزش آن. این شکاف ارزشی که نشان از تثبیت الگوی صادرات محصولات کمارزش دارد، همراه با وابستگی شدید به بازارهای سنتی، تابآوری تجاری این بخش را با چالش مواجه کرده است.

پایگاه خبری داوان نیوز: گزارش مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران از رشد نامتوازن تجارت محصولات کشاورزی و صنایع غذایی در سالهای ۱۴۰۳-۱۳۹۶ حکایت دارد؛ صادرات ایران با وجود افزایش کمّی، در دام محصولات کمارزش گرفتار مانده و سبد صادراتی آن به شدت به بازار کشورهای همسایه وابسته است.
مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران، در راستای مأموریتهای خود و با هدف پایش مستمر وضعیت تجارت خارجی بخش کشاورزی، بهصورت منظم آمار صادرات و واردات محصولات کشاورزی و صنایع غذایی کشور را رصد و تحلیل نموده و گزارشهای مرتبط را تهیه و منتشر مینماید. در همین چارچوب، گزارش حاضر با عنوان «گزارش تجارت محصولات صنایع غذایی 1396 الی 1403»، بر پایه اطلاعات منتشرشده از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران تنظیم شده است. این گزارش باهدف اطلاعرسانی به فعالان بخش خصوصی، تصمیم گیران، سیاستگذاران و پژوهشگران حوزه کشاورزی منتشر میشود و میتواند مبنایی برای تحلیل روندهای تجاری، آسیب شناسی و تصمیمگیری های آتی در این حوزه باشد.
خلاصه مدیریتی
بررسی روند تجارت صنایع غذایی ایران در بازه هشت ساله ۱۴۰۳-۱۳۹۶ یک تناقض کلیدی را نشان میدهد: رشد کمّی صادرات بدون رشد متناسب در ارزش. در حالی که حجم صادرات با رشد ۳۳ درصدی به حدود ۲.۲ میلیون تن رسیده، ارزش آن تنها ۶ درصد افزایش یافته و به ۲.۳۴ میلیارد دلار رسیده است. این امر حاکی از تثبیت الگوی صادرات محصولات با ارزش افزوده پایین است. از سوی دیگر، ساختار تجاری کشور با تمرکز جغرافیایی بالا در بازارهای صادراتی و مبادی وارداتی، آن را در برابر تحولات سیاسی و اقتصادی منطقه آسیب پذیر کرده است.
تحلیل جزءبه جزء عملکرد تجاری
۱. صادرات: رشد حجمی در سایه ارزش گذاری ضعیف
روند کلی و ترکیب کالایی:
رشد نامتوازن: رشد ۳۳ درصدی حجم صادرات در مقابل رشد تنها ۶ درصدی ارزش، نشان دهنده کاهش میانگین ارزش هر تن کالای صادراتی است.
سلطه محصولات پایه: سبد صادراتی از تمرکز بالا رنج میبرد. شیر و فرآورده های لبنی با سهم ۳۶ درصدی از نظر حجم و ۴۹ درصدی از نظر ارزش، محور اصلی صادرات هستند. پس از آن، رب گوجه فرنگی، بیسکویت و ویفر قرار دارند.
تغییر تدریجی الگو: خوشبختانه، الگوی صادرات به تدریج از اقلام خام (مانند آرد گندم که صادرات آن متوقف شد) به سمت محصولات فرآوری شده تر (مانند لبنیات و بیسکویت) حرکت کرده است، اگرچه هنوز ارزش افزوده این محصولات پایین است.
بازارهای هدف و ریسک تمرکز:
وابستگی شدید به همسایگان: ساختار صادرات بهشدت متکی به بازارهای منطقه ای است. عراق به تنهایی به طور پیوسته حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد از ارزش صادرات را به خود اختصاص داده است.
مقاصد اصلی دیگر: پس از عراق، بازارهای افغانستان (با روندی نزولی به ۱۲-۱۰ درصد) و پاکستان (با روندی صعودی به بیش از ۱۳ درصد) قرار دارند.
خطر آسیب پذیری: تمرکز بالای صادرات در چند کشور، ایران را در برابر تحولات سیاسی و تجاری این کشورها بسیار آسیب پذیر میکند.
۲. واردات: تمرکز بر کالاهای اساسی و افزایش هزینه ها
روند کلی و ترکیب کالایی:
کاهش حجم، افزایش ارزش: حجم واردات کاهش یافته (از ۳۱۶ هزار تن به ۱۸۲ هزار تن)، اما ارزش آن نزدیک به یک میلیارد دلار باقی مانده که نشان دهنده افزایش شدید قیمت واحد کالاهای وارداتی است.
تمرکز بر نهاده های ضروری: سبد وارداتی به سمت کالاهای استراتژیک و غیرقابل جایگزین متمرکز شده است. شیر خشک، کاکائو، توتون و تنباکو و مکمل های غذایی جایگاه برجسته ای دارند.
افزایش هزینه تولید: افزایش قیمت جهانی و شرایط تحریمی، باعث شده ارزش واحد واردات اقلامی مانند شیر خشک و کاکائو بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش یابد که فشار مضاعفی بر هزینه های تولید صنایع داخلی وارد میکند.
مبادی واردات و ریسک زنجیره تأمین:
تمرکز جغرافیایی: مشابه صادرات، واردات نیز بر چند کشور محدود متمرکز است. امارات متحده عربی، ترکیه و آلمان در طول این دوره، مبادی اصلی واردات بودهاند.
وابستگی خطرناک: این تمرکز، ریسک اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه ضروری برای صنایع غذایی کشور را افزایش میدهد.
جمعبندی و راهبردهای پیشنهادی
چالش های کلیدی:
1. کمبود ارزشافزوده در صادرات
2. تمرکز جغرافیایی شدید و خطرناک در بازارهای صادراتی و وارداتی
3. افزایش شدید هزینه های واردات نهاده های اساسی
4. آسیبپذیری تولید داخلی در برابر شوک های خارجی
راهکارهای اجرایی:
تنوع بخشی به بازارهای صادراتی: کاهش وابستگی به بازارهای سنتی و توسعه روابط با بازارهای جدید در منطقه اوراسیا و فراتر از آن.
ارتقای کیفیت و برندسازی: حرکت به سمت تولید و صادرات محصولات با فرآوری بالاتر، باکیفیت تر و دارای برند برای افزایش ارزش واحد صادراتی.
مدیریت هوشمند واردات: کاهش وابستگی به واردات از طریق سیاستهای جایگزینی تولید داخل و تنوع بخشی به مبادی تأمین.
حمایت از فناوری و نوآوری: سرمایه گذاری در فناوریهای فرآوری و بسته بندی برای افزایش بهره وری و رقابت پذیری.
این تحلیل نشان میدهد که با وجود پتانسیلهای موجود، تجارت صنایع غذایی ایران برای دستیابی به جایگاه مطلوب در اقتصاد غیرنفتی و تضمین امنیت غذایی، نیازمند یک تحول راهبردی در سیاست های تجاری و صنعتی است.

اصناف
سازمان حفظ نباتات فراخوان تصویب آفتکشهای کمخطر با کارنس کوتاه را صادر کرد
با هدف تأمین امنیت محصولات باغی و سلامت مصرفکنندگان، سازمان حفظ نباتات کشور فراخوانی برای واردات و تصویب آفتکشهای کمخطر با کمترین دوره کارنس صادر کرد؛ فرصتی ویژه برای شرکتهای دانشبنیان جهت ارائه راهکارهای نوین در کنترل سن پسته، کرم خراط گردو و کرم سفید ریشه.

پایگاه خبری داواننیوز: سازمان حفظ نباتات کشور با استناد به مصوبه هیأت نظارت بر سموم، طی فراخوانی رسمی از شرکتهای تدارککننده دعوت کرد تا درخواستهای خود را برای تصویب آفتکشهای کمخطر با اولویت دوره کارنس کوتاه جهت کنترل آفات سن پسته، کرم خراط گردو و کرم سفید ریشه ارائه دهند.
به گزارش خبرنگار ما، سازمان حفظ نباتات کشور با صدور فراخوانی از شرکتهای تدارکدهنده دعوت کرد تا درخواستهای خود را برای تصویب آفتکشهای کمخطر جهت کنترل سه آفت کلیدی بخش کشاورزی ارائه دهند. این اقدام بر اساس مصوبه مورخ 1404/11/20 هیأت نظارت بر سموم صورت گرفته و هدف آن، تنوعبخشی به سبد آفتکشهای کشور با اولویت حفظ سلامت محصولات و محیطزیست است .
بر اساس این فراخوان، شرکتها میتوانند درخواستهای خود را برای حوزههای تخصصی زیر ارائه کنند:
کنترل سن پسته: اولویت اصلی با ارائه آفتکشهای کمخطر دارای دوره کارنس (مدت زمان ماندگاری سم) کوتاه است. با توجه به زمان محلولپاشی در مردادماه، ارائه ترکیباتی با کمترین دوره کارنس برای کاهش باقیمانده سم در محصول نهایی الزامی اعلام شده است .
کنترل کرم خراط گردو: متقاضیان باید آفتکشهای مناسب و کمخطری را ارائه دهند که قابلیت کنترل این آفت را در فاصله زمانی تفریخ تخم و تغذیه لارو از جوانهها، پیش از نفوذ آن به داخل شاخه، داشته باشند.
کنترل کرم سفید ریشه: ارائه ترکیبات کارآمد و کمخطر برای کنترل این آفت خاکزی که خسارت قابلتوجهی به ریشه درختان و محصولات کشاورزی وارد میکند، در دستور کار قرار دارد .
سازمان حفظ نباتات با تأکید بر رویکرد مدیریت تلفیقی آفات، هدف از این فراخوان را افزایش دسترسی کشاورزان به سموم باکیفیت، کمخطر و سازگار با محیط زیست عنوان کرده است. این اقدام با سیاستهای کلی سازمان برای نظارت بر سلامت محصولات کشاورزی و کاهش مصرف آفتکشهای پرخطر همسو است .
شرکتهای متقاضی میتوانند درخواستها و مدارک فنی خود را برای بررسی در هیأت نظارت بر سموم به دبیرخانه این هیأت در سازمان حفظ نباتات کشور ارسال کنند .
این فراخوان گامی مؤثر در راستای بهروزرسانی دانش فنی و ارتقای استانداردهای کنترل شیمیایی آفات در کشور محسوب میشود.
اصناف
قیمت برنج ایرانی ۵۰ هزار تومان کاهش یافت / حبوبات ۲۵ درصد ارزان شد
قیمت برنج ایرانی تا سقف ۴۵۰ هزار تومان کاهش یافت و حبوبات نیز در بازار عمدهفروشی تهران تا ۲۵ درصد ارزان شدند. رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، با اعلام این خبر از «ثبات کامل بازار» خبر داد و علت اصلی آن را افزایش چشمگیر عرضه همزمان با برداشت محصولات داخلی و ورود گسترده برنج پاکستانی عنوان کرد و تاکید کرد که ذخایر استراتژیک کشور برای ۴۰ روز آینده حتی بدون واردات جدید، پاسخگوی نیاز بازار است.

پایگاه خبری داواننیوز: برنج ایرانی ۵۰ هزار تومان ارزان شد و حبوبات نیز در بازار عمدهفروشی کاهش قیمت ۲۵ درصدی را تجربه کردند.
به گزارش خبرنگار ما؛ رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران از کاهش محسوس قیمت برنج ایرانی و انواع حبوبات در بازار عمدهفروشی پایتخت خبر داد و این روند نزولی را ناشی از دو عامل کلیدی «افزایش عرضه ناشی از فصل برداشت» و «تنظیم بازار از طریق واردات» ارزیابی کرد.
رضا کنگری، با اشاره به وفور کالاهای اساسی در شبکه توزیع، اظهار داشت: همزمان با آغاز فصل برداشت محصولات کشاورزی داخلی و همچنین ورود گسترده محمولههای وارداتی، بازار برنج و حبوبات با کاهش قیمتی بین ۲۰ تا ۲۵ درصد مواجه شده است. بهعنوان مثال، قیمت برنجهای باکیفیت ایرانی که پیشتر در سطوح نزدیک به ۵۰۰ هزار تومان معامله میشد، اکنون به حدود ۴۵۰ هزار تومان رسیده و بازار این محصول به ثبات نسبی دست یافته است.
وی با تشریح جزئیات کاهش قیمت در گروه حبوبات، خاطرنشان کرد: در مورد لوبیا چیتی، علاوه بر برداشت جدید، گرمای هوا امکان نگهداری طولانیمدت این محصول را ناممکن کرده و این عامل، فروشندگان را به عرضه مستمر و حتی کاهش حاشیه سود مجبور ساخته است. این موضوع در کنار واردات مناسب ماههای اخیر، جهش قیمتی را در این بخش مهار کرده است.
رئیس اتحادیه بنکداران در تحلیل علت کاهش شدیدتر قیمت برنج پاکستانی نسبت به نمونه هندی، گفت: ورود بیشازحد نیاز برنج پاکستانی در ماههای گذشته، انحصار را از بازار خارج کرده و رقابت را به نفع مصرفکننده رقم زده است. وی تاکید کرد که با نزدیک شدن به اوج برداشت برنجهای داخلی، تنوع و فراوانی در بازار بیش از پیش خواهد شد.
وضعیت ذخایر و چشمانداز تأمین
کنگری با ابراز اطمینان از تأمین پایدار کالاهای اساسی، اعلام کرد: حجم ذخایر موجود از برنج و حبوبات بهمراتب بیش از نیاز کنونی بازار است و حتی در صورت بروز هرگونه اختلال در روند واردات، تا ۴۰ روز آینده هیچ گونه کمبودی در این اقلام مشاهده نخواهد شد.
وی در عین حال به یک پارادوکس در بازار اشاره کرد و افزود: علیرغم وفور کالا و کاهش قیمتها، بازار در رکود تقاضا به سر میبرد. با این وجود، اجرای طرحهای حمایتی نظیر کالابرگ الکترونیکی، تا حدودی توانسته است به رونق نسبی خرید و مدیریت بهینه عرضه و تقاضا کمک کند که این خود نشانهای مثبت برای تعادل پایدار بازار در ماههای پیشروست.
تحلیلگر بازار چه میگوید؟
کارشناسان اقتصادی معتقدند که ترکیب «برداشت جدید»، «واردات هدفمند» و «رکود فصلی تقاضا»، یک دوره کاهش قیمت طبیعی را در بازار مواد غذایی رقم زده است. هرچند این شرایط موقتی به نظر میرسد، اما نظارت بر روند صادرات و مدیریت توزیع در هفتههای آینده، نقش تعیینکنندهای در تداوم این ثبات قیمتی خواهد داشت.
منبع: پایگاه اطلاعرسانی اتاق اصناف ایران
اصناف
سازمان امور مالیاتی: فاکتور کاغذی از دیماه در ارزش افزوده پذیرفته نمیشود

پایگاه خبری داواننیوز: بر اساس اعلام سازمان امور مالیاتی، اجرای قانون تسهیل تکالیف مودیان از دیماه ۱۴۰۴ وارد فاز تازهای میشود که در آن، اعتبار مالیات و عوارض ارزش افزوده منحصراً به صورتحسابهای الکترونیکی تعلق میگیرد.
به گزارش خبرنکار ما، سازمان امور مالیاتی کشور اعلام کرد که از ابتدای دیماه سال ۱۴۰۴، اعتبار مالیات و عوارض ارزش افزوده صرفاً معطوف به صورتحسابهای الکترونیکی ثبتشده در سامانه مودیان بوده و فاکتورهای کاغذی در این حوزه فاقد اعتبار قانونی خواهند بود. این اقدام در اجرای بند (غ) تبصره (۱) قانون بودجه سال ۱۴۰۴ و در راستای توسعه دولت الکترونیک و شفافسازی نظام مالیاتی کشور صورت میگیرد.
بر اساس اعلام سازمان امور مالیاتی، هدف از این مصوبه، بیاعتباری کامل صورتحسابهای کاغذی در تمامی موارد نیست و آن دسته از فعالان اقتصادی که فاقد صورتحساب الکترونیکی هستند، در چارچوب قوانین جاری و بخشنامههای مالیاتی، تا اردیبهشتماه ۱۴۰۶ امکان استناد به فاکتورهای کاغذی را برای پذیرش هزینههای قابل قبول مالیاتی خواهند داشت. این تسهیلات به منظور مدیریت گذار از نظام سنتی به سامانههای نوین مالیاتی در نظر گرفته شده است.
در همین حال، بر اساس قانون تسهیل تکالیف مودیان، فروش کالا و خدمات به مصرفکننده نهایی با استفاده از رسید دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی تا پایان سال ۱۴۰۵ معادل صورتحساب الکترونیکی تلقی شده و مورد قبول سازمان امور مالیاتی خواهد بود. این رویه به منظور حمایت از مشاغل خرد و کاهش فشار بر فعالان صنفی در مرحله گذار پیشبینی شده است.
گفتنی است سامانه مودیان با هدف هوشمندسازی نظام مالیاتی، کاهش فرار مالیاتی و ثبت شفاف معاملات اقتصادی راهاندازی شده است. از یکم دیماه، سازمان امور مالیاتی اعتبار مالیاتی را صرفاً بر اساس فاکتورهای الکترونیکی ثبتشده در این سامانه محاسبه خواهد کرد و مؤدیانی که صورتحسابهای خود را در سامانه ثبت نکنند، امکان استفاده از این اعتبار را از دست خواهند داد. به فعالان صنفی توصیه میشود با توجه به جدول زمانی تعیینشده، نسبت به ثبتنام در سامانه مودیان و تجهیز زیرساختهای لازم برای صدور صورتحساب الکترونیکی اقدام عاجل نمایند.
آموزش4 هفته پیشانگورتان کشمشی نشود!؟ ۵ توصیه فوری برای باغداران انگور
خبرهای سازمانی2 هفته پیشدستورالعمل جدید پروانههای گلخانه به تمام استانها ابلاغ میشود
آموزش4 هفته پیشتشتک آبخور، یکی از ارکان مدیریت پایدار آب در باغهای مدرن
دانستنی ها4 هفته پیشبرنامه معاونت آموزش و ترویج کشاورزی برای بهینهسازی انرژی اعلام شد
خبرهای سازمانی4 هفته پیشسرمایه پنهان: آغاز برنامه ملی ثبت دانش بومی کشاورزان توسط سازمان تات
مقالات4 هفته پیشکشاورزیِ هوشمند در ایران؛ از آرمانِ «دادهمحوری» تا واقعیتِ «زیرساختگریز»
گزارش3 هفته پیشچالش گرانی، فرصت صادرات؛ صادرات ریگ دوسویه «کشت سبز طاها» به عراق و تاجیکستان
علوم و آموزش3 هفته پیشخیاری که میخواهد جای چیپس را بگیرد! پاپیتس هلندی وارد بازار شد


























