اصناف
تناقض در آمار؛ زنگ خطر برای اقتصاد غیرنفتی
صادرات صنایع غذایی ایران در هشت سال اخیر با یک تناقض جدی مواجه بوده است: رشد ۳۳ درصدی حجم صادرات در مقابل رشد تنها ۶ درصدی ارزش آن. این شکاف ارزشی که نشان از تثبیت الگوی صادرات محصولات کمارزش دارد، همراه با وابستگی شدید به بازارهای سنتی، تابآوری تجاری این بخش را با چالش مواجه کرده است.
پایگاه خبری داوان نیوز: گزارش مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران از رشد نامتوازن تجارت محصولات کشاورزی و صنایع غذایی در سالهای ۱۴۰۳-۱۳۹۶ حکایت دارد؛ صادرات ایران با وجود افزایش کمّی، در دام محصولات کمارزش گرفتار مانده و سبد صادراتی آن به شدت به بازار کشورهای همسایه وابسته است.
مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران، در راستای مأموریتهای خود و با هدف پایش مستمر وضعیت تجارت خارجی بخش کشاورزی، بهصورت منظم آمار صادرات و واردات محصولات کشاورزی و صنایع غذایی کشور را رصد و تحلیل نموده و گزارشهای مرتبط را تهیه و منتشر مینماید. در همین چارچوب، گزارش حاضر با عنوان «گزارش تجارت محصولات صنایع غذایی 1396 الی 1403»، بر پایه اطلاعات منتشرشده از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران تنظیم شده است. این گزارش باهدف اطلاعرسانی به فعالان بخش خصوصی، تصمیم گیران، سیاستگذاران و پژوهشگران حوزه کشاورزی منتشر میشود و میتواند مبنایی برای تحلیل روندهای تجاری، آسیب شناسی و تصمیمگیری های آتی در این حوزه باشد.
خلاصه مدیریتی
بررسی روند تجارت صنایع غذایی ایران در بازه هشت ساله ۱۴۰۳-۱۳۹۶ یک تناقض کلیدی را نشان میدهد: رشد کمّی صادرات بدون رشد متناسب در ارزش. در حالی که حجم صادرات با رشد ۳۳ درصدی به حدود ۲.۲ میلیون تن رسیده، ارزش آن تنها ۶ درصد افزایش یافته و به ۲.۳۴ میلیارد دلار رسیده است. این امر حاکی از تثبیت الگوی صادرات محصولات با ارزش افزوده پایین است. از سوی دیگر، ساختار تجاری کشور با تمرکز جغرافیایی بالا در بازارهای صادراتی و مبادی وارداتی، آن را در برابر تحولات سیاسی و اقتصادی منطقه آسیب پذیر کرده است.
تحلیل جزءبه جزء عملکرد تجاری
۱. صادرات: رشد حجمی در سایه ارزش گذاری ضعیف
روند کلی و ترکیب کالایی:
رشد نامتوازن: رشد ۳۳ درصدی حجم صادرات در مقابل رشد تنها ۶ درصدی ارزش، نشان دهنده کاهش میانگین ارزش هر تن کالای صادراتی است.
سلطه محصولات پایه: سبد صادراتی از تمرکز بالا رنج میبرد. شیر و فرآورده های لبنی با سهم ۳۶ درصدی از نظر حجم و ۴۹ درصدی از نظر ارزش، محور اصلی صادرات هستند. پس از آن، رب گوجه فرنگی، بیسکویت و ویفر قرار دارند.
تغییر تدریجی الگو: خوشبختانه، الگوی صادرات به تدریج از اقلام خام (مانند آرد گندم که صادرات آن متوقف شد) به سمت محصولات فرآوری شده تر (مانند لبنیات و بیسکویت) حرکت کرده است، اگرچه هنوز ارزش افزوده این محصولات پایین است.
بازارهای هدف و ریسک تمرکز:
وابستگی شدید به همسایگان: ساختار صادرات بهشدت متکی به بازارهای منطقه ای است. عراق به تنهایی به طور پیوسته حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد از ارزش صادرات را به خود اختصاص داده است.
مقاصد اصلی دیگر: پس از عراق، بازارهای افغانستان (با روندی نزولی به ۱۲-۱۰ درصد) و پاکستان (با روندی صعودی به بیش از ۱۳ درصد) قرار دارند.
خطر آسیب پذیری: تمرکز بالای صادرات در چند کشور، ایران را در برابر تحولات سیاسی و تجاری این کشورها بسیار آسیب پذیر میکند.
۲. واردات: تمرکز بر کالاهای اساسی و افزایش هزینه ها
روند کلی و ترکیب کالایی:
کاهش حجم، افزایش ارزش: حجم واردات کاهش یافته (از ۳۱۶ هزار تن به ۱۸۲ هزار تن)، اما ارزش آن نزدیک به یک میلیارد دلار باقی مانده که نشان دهنده افزایش شدید قیمت واحد کالاهای وارداتی است.
تمرکز بر نهاده های ضروری: سبد وارداتی به سمت کالاهای استراتژیک و غیرقابل جایگزین متمرکز شده است. شیر خشک، کاکائو، توتون و تنباکو و مکمل های غذایی جایگاه برجسته ای دارند.
افزایش هزینه تولید: افزایش قیمت جهانی و شرایط تحریمی، باعث شده ارزش واحد واردات اقلامی مانند شیر خشک و کاکائو بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش یابد که فشار مضاعفی بر هزینه های تولید صنایع داخلی وارد میکند.
مبادی واردات و ریسک زنجیره تأمین:
تمرکز جغرافیایی: مشابه صادرات، واردات نیز بر چند کشور محدود متمرکز است. امارات متحده عربی، ترکیه و آلمان در طول این دوره، مبادی اصلی واردات بودهاند.
وابستگی خطرناک: این تمرکز، ریسک اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه ضروری برای صنایع غذایی کشور را افزایش میدهد.
جمعبندی و راهبردهای پیشنهادی
چالش های کلیدی:
1. کمبود ارزشافزوده در صادرات
2. تمرکز جغرافیایی شدید و خطرناک در بازارهای صادراتی و وارداتی
3. افزایش شدید هزینه های واردات نهاده های اساسی
4. آسیبپذیری تولید داخلی در برابر شوک های خارجی
راهکارهای اجرایی:
تنوع بخشی به بازارهای صادراتی: کاهش وابستگی به بازارهای سنتی و توسعه روابط با بازارهای جدید در منطقه اوراسیا و فراتر از آن.
ارتقای کیفیت و برندسازی: حرکت به سمت تولید و صادرات محصولات با فرآوری بالاتر، باکیفیت تر و دارای برند برای افزایش ارزش واحد صادراتی.
مدیریت هوشمند واردات: کاهش وابستگی به واردات از طریق سیاستهای جایگزینی تولید داخل و تنوع بخشی به مبادی تأمین.
حمایت از فناوری و نوآوری: سرمایه گذاری در فناوریهای فرآوری و بسته بندی برای افزایش بهره وری و رقابت پذیری.
این تحلیل نشان میدهد که با وجود پتانسیلهای موجود، تجارت صنایع غذایی ایران برای دستیابی به جایگاه مطلوب در اقتصاد غیرنفتی و تضمین امنیت غذایی، نیازمند یک تحول راهبردی در سیاست های تجاری و صنعتی است.
اصناف
نشست انجمن تولیدکنندگان کود و مؤسسه خاک و آب برای عبور از چالشها
در دیدار اعضای انجمن تولیدکنندگان کودهای کشاورزی با رئیس مؤسسه تحقیقات خاک و آب، بر همکاری برای تأمین بهموقع کود باکیفیت در فصول کشت پیشرو و رفع چالشهای اجرایی آییننامه جدید تأکید شد.
پایگاه خبری داوان نیوز: با ابلاغ آییننامه جدید ثبت و کنترل کیفی کودهای کشاورزی توسط وزیر جهاد کشاورزی، اعضای انجمن تولیدکنندگان کود و رئیس مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور در نشستی تخصصی، جزئیات اجرایی این آییننامه و راهکارهای رفع موانع تولید و واردات کود را به منظور جلوگیری از کمبود نهادههای کشاورزی بررسی کردند.
به گزارش داوان نیوز، اعضای هیئت مدیره انجمن تولیدکنندگان کودهای کشاورزی در دیداری با رئیس این مؤسسه، آخرین وضعیت صنعت کود کشور را مورد بررسی قرار دادند. این نشست که در راستای همکاریهای فیمابین و با هدف رفع چالشهای موجود برگزار شد، بر اجرای آییننامه ثبت و کنترل کیفی کودهای کشاورزی متمرکز بود؛ آییننامهای که به تازگی از سوی وزیر جهاد کشاورزی ابلاغ شده است.
در این جلسه، طرفین به تبادل نظر پیرامون جزئیات اجرایی این آییننامه، مشکلات تولید داخلی و فرآیند واردات کود پرداختند. نمایندگان انجمن تولیدکنندگان با اشاره به اهمیت راهبردی تأمین کود برای فصول کشت بهاره و پاییزه، بر لزوم مشارکت فعال مؤسسه تحقیقات خاک و آب در رفع موانع تولید و تسهیل واردات کودهای ضروری از کشورهای همسایه تأکید کردند.
گفتنی است هدف اصلی از این همکاریها، جلوگیری از بروز کمبود کود در بازار، تأمین بهموقع نهادههای باکیفیت و حمایت از کشاورزان سراسر کشور عنوان شده است تا روند تولید محصولات کشاورزی با اختلال مواجه نشود.
منبع: روابط عمومی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور
اصناف
صنعت مرغداری؛ رشد خیرهکننده، گرانی تولید
پایگاه خبری داوان نیوز: کارشناسان صنعت مرغداری، تلفات زیاد، ضریب تبدیل دان به گوشت پایین، بالا بودن سن کشتار، ضعیف بهرهبرداری، عدم استفاده از فناوریهای روز و … را از عوامل گرانی تولید صنعت مرغداری نسبت به دیگر کشورها میدانند.
به گزارش داوان نیوز، به اعتقاد کارشناسان با وجود رشد خیرهکننده صنعت مرغداری در ایران در سه دهه گذشته، تولید مرغ در بسیاری از کشورهای دنیا نظیر فرانسه و برزیل ارزانتر از ایران تمام میشود.
صنعت مرغداری کشور از چندین مشکل بزرگ رنج میبرد که توجه هرچه بیشتر به فناوریهای روز اگر نه همه، اما قطعا بخش بزرگی از مشکلات این صنعت را حل خواهد کرد. شماری از چالشهای صنعت مرغداری عبارتند از:
۱. ضریب تبدیل دان به گوشت پایین:
وزن دان مصرفی به وزن مرغ زنده در ایران حدود ۲ تا ۲٫۱ کیلوگرم است ولی در مقایسه، این ضریب برای کشورهای پیشرفته حدود ۱٫۸ است. این اختلاف بیانگر عملکرد پایین مرغداریهای کشور است. البته مصرف پایین دان پلت فرمولیزه شده (جیره با فرمول تراز) در بالا بودن میزان اتلاف دان و کاهش ضریب تبدیل آن تاثیر قابل توجهی دارد.
۲. تلفات زیاد دوره پرورش:
در ایران تلفات عادی در سالنهای پرورش جوجه گوشتی در صورت نبود بیماریهای همهگیر معمولا ۱۰ درصد است که بیشتر آن در ۱۰ روز اول پرورش جوجه اتفاق میافتد. اما نرخ تلفات در کشورهای پیشرفته تنها ۲ درصد است! هنگام شیوع بیماریهای خطرناک (آنفلوآنزا، نیوکاسل، گامبورو، برونشیت، سی آر دی و…) این نرخ گاه به ۳۰ تا ۴۰ درصد هم میرسد و در مواردی باعث نابودی گله میشود.
۳. بالا بودن سن کشتار:
میانگین مدت نگهداری گله مرغ در ایران حدود ۵۰ روز است، در صورتی که در کشورهای پیشرفته حدود ۴۰ تا ۴۲ روز است. به این ترتیب در ایران سالانه ۴ دوره پرورش جوجه داریم ولی کشورهای پیشرفته ۵ تا ۶ دوره جوجهریزی دارند.
۴. نوسان قیمت متاثر از نبود تقویم تولید متناسب با نیاز مصرف و تقاضا:
با وجود روند افزایشی در تولید سالانه، نوسانهای تولید ماهانه فرآوردههای طیور مشاهده میشود که ناشی از برنامهریزی نادرست تولید در کشور است. با وجود تولید صنعتی طیور، شرایط محیطی و آب و هوایی بر تولیدات طیور به میزان قابل توجهی تاثیرگذار است به گونهای که، هیچگاه بیشترین تولید گوشت مرغ در ماههای خرداد، تیر، مرداد، شهریور و مهر وجود نداشته است و با آغاز فصل گرما تولید گوشت مرغ کاهش یافته و با شروع فصل سرما دوباره روند صعودی تولید آغاز میشود.
۵. شرایط ضعیف بهرهبرداری:
تهویه نامناسب و بهره نبردن از دارو و واکسن و … در واحدهای متوسط (۱۰-۵۰ هزار قطعهای) که بیشترین سهم تولید و مصرف جوجه یک روزه را دارند، باعث افزایش قابل ملاحظه تلفات جوجه و افزایش هزینههای تولید میشود، در حالی که سهم جوجههای تلف شده از کل در مرغداریها با ظرفیت بالای صد هزار قطعه ناچیز و در محدوده استاندارد کشورهای توسعه یافته است. از مجموع ۱۵ هزار واحد مرغداری گوشتی فعال کشور، بیش از ۵ هزار واحد آن غیراستاندارد هستند که به علت نداشتن شرایط مناسب پرورش طیور، گوشت مرغ را با هزینه بالا تولید میکنند.
روی آوردن به فناوریهای روز، روانساز بسیاری از گیروگرفتهای صنعت دام و طیور کشور خواهد بود و بازده تولید را بسیار بالاتر خواهد برد. شأن بالقوه صنعت دام و طیور و کشاورزی کشور ما بسیار بالاتر از آن است که در تأمین نیاز داخل بماند و لنگ بزند. بلکه حق و انصاف آن است که این صنعت با این همه انرژی و سرمایه انسانی که مصرف میکند، بخش عظیمی از غرب آسیا و کشورهای عربی را هم پای سفره خود بنشاند. این خواسته نه یک آرزوی دور، بلکه یک چشمانداز واقعی است؛ اگر پای فناوریهای روز به کشاورزی، دامپروری و شیلات ما باز شود.
اصناف
گشایش بازارها و قیمت گذاری طلا و سکه
پایگاه خبری داوان نیوز: هر گرم طلا ۱۸ عیار ۱۸ میلیون و ۱۲۰ هزار تومان و هر قطعه تمام سکه طرح جدید با نرخ ۱۸۵ میلیون تومان قیمت گذاری شد.
به گزارش داوان نیوز، امروز دوشنبه (۱۷ فروردین ماه) همزمان با آغاز هفته میلادی و گشایش بازارهای مالی، اونس جهانی طلا با رشد ۲۶ دلاری فعالیت خود را آغاز کرد و در لحظه تنظیم این گزارش (ساعت ۱۳ و ۳۰ دقیقه) هر اونس طلا به ۴۷۰۳ دلار رسیده است.
در بازار داخلی طلا و سکه نیز امروز با گشایش بازارها و قیمت گذاری؛ شاهد افزایش قیمتها در بازار سکه و طلا هستیم و در این لحظه (ساعت ۱۳ و ۳۰ دقیقه) هر مثقال طلا ۱۷ عیار ۷۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، هر گرم طلا ۱۸ عیار ۱۸ میلیون و ۱۲۰ هزار تومان و هر گرم طلا ۲۴ عیار نیز با قیمت ۲۴ میلیون و ۱۶۰ هزار تومان قیمت گذاری شد.
امروز همچنین هر قطعه تمام سکه طرح جدید نیز ۱۸۵ میلیون تومان، هر قطعه تمام سکه طرح قدیم ۱۷۹ میلیون تومان، هر قطعه نیم سکه ۹۹ میلیون تومان، هر قطعه ربع سکه ۵۸ میلیون تومان و هر قطعه سکه یک گرمی بانک مرکزی نیز ۲۹ میلیون تومان قیمت گذاری شد.
-
دانستنی ها3 هفته پیشتغییر در نرم مبارزه؛ دستورالعمل فنی و اجرايي مبارزه با سن غلات
-
سرخط4 هفته پیشالگوی کشت محصولات گلخانه و محیط های کنترل شده تدوین شد
-
استان ها4 هفته پیشهزار جریبی: افزایش 50 درصدی تولید گندم، عدم ممنوعیت کشت برنج
-
آموزش4 هفته پیشکرم گلوگاه انار؛ مدیریت تلفیقی راهکاری مؤثر
-
خبرهای سازمانی3 هفته پیشسال 1405 در سازمان تات: سال آموزش و ترویج یافتهها و فناوریها
-
استان ها2 هفته پیشنشست فنی گیاهپزشکی مازندران؛ بیماریهای غلات و علفهای هرز کشت پاییزه بررسی شد
-
پرونده ویژه4 هفته پیشپژوهشهای حشرهشناسی، بیمهی آیندهی کشاورزی ایران
-
علوم و آموزش2 هفته پیشرقم «لاهیج»؛ تقویت انگیزه نوسازی باغها با معرفی رقم جدید چای

