سردبیر
مرکز آمار: رکورد تورم دستمزد و خدمات کشاورزی شکسته شد
مرکز آمار ایران گزارش زمستانی خود از متوسط قیمت تولیدکننده (سرخرمن) محصولات کشاورزی و هزینه خدمات را منتشر کرد که بر اساس آن، همه بخشها از غلات و مرکبات گرفته تا دستمزد کارگران، افزایش قیمتی دو یا سه رقمی را تجربه کردهاند.

پایگاه خبری داوان نیوز: مرکز آمار ایران گزارش متوسط قیمت تولیدکننده (سرخرمن) محصولات و هزینه خدمات کشاورزی در زمستان سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد. بر اساس این گزارش، افزایش قابل توجه قیمت در بخشهای مختلف از جمله غلات، مرکبات، دامداری و خدمات ماشینی نسبت به زمستان سال قبل مشاهده میشود.
به گزارش خبرنگار ما، بر اساس تازهترین گزارش مرکز آمار ایران از وضعیت بخش کشاورزی در زمستان ۱۴۰۴، میانگین قیمت تمامشده محصولات در مزرعه و هزینه خدمات مرتبط با تولید، نسبت به زمستان سال قبل به طور چشمگیری صعود کرده است. تنها استثنای این گزارش، کاهش ۱۰.۹ درصدی قیمت پیاز است.
غلات و مرکبات در اوج گرانی
بیشترین افزایش قیمت در میان محصولات کشاورزی به ذرت دانهای اختصاص دارد که با جهش ۲۰۶.۸ درصدی، به متوسط قیمت ۳۳۱ هزار و ۴۹۲ ریال رسید. در بخش مرکبات نیز، پرتقال ۱۶۰.۴ درصد گران شد (۳۵۷,۰۲۰ ریال) و نارنج با رشد ۱۰۵.۴ درصدی (۱۷۱,۳۶۲ ریال) همراه بود.
سبزیجات؛ افزایش عمومی به جز پیاز
در گروه سبزیجات، گوجهفرنگی با ۵۸.۷ درصد افزایش (۲۸۴,۸۰۲ ریال) و اسفناج با ۵۲.۶ درصد افزایش (۱۹۶,۱۷۴ ریال) بیشترین رشد را داشتند. بادمجان نیز با ۶.۷ درصد افزایش، ۲۱۵,۳۱۲ ریال قیمت خورد. در مقابل، پیاز با کاهش ۱۰.۹ درصدی، ۱۵۷,۷۹۸ ریال به فروش رفت. خیار نیز ۲۸.۰ درصد افزایش قیمت داشت (۲۸۹,۱۷۲ ریال).
محصولات لیفی و علوفهای
قیمت پنبه ۴۷.۱ درصد افزایش یافت و به ۵۷۲,۱۸۵ ریال رسید. همچنین یونجه با رشد ۲۴.۵ درصدی، ۱۱۸,۶۱۸ ریال قیمت گذاری شد.
تکان بزرگ در دامداری و فرآوردههای دامی
قیمت هر کیلوگرم گاو پرواری زنده ۱۲۸.۱ درصد افزایش یافت (۴,۷۶۸,۸۰۵ ریال) و گوسفند و بره پرواری نیز ۸۶.۹ درصد گران شد (۵,۴۸۳,۹۲۱ ریال). در بازار فرآوردهها، شیر گاو با رشد ۱۵۳.۳ درصدی (۴۵۶,۵۸۴ ریال) و شیر گوسفند با افزایش ۱۵۱.۶ درصدی (۱,۴۷۵,۷۳۵ ریال) رکورد زدند.
خدمات ماشینی و دستمزد؛ فشار مضاعف بر تولیدکننده
هزینه شخم زمین دیم ۸۲.۱ درصد و شخم زمین آبی ۶۳.۵ درصد بالا رفت. همچنین دیسک زمین دیم (۶۷.۸ درصد) و آبی (۶۴.۴ درصد) گران شدند.
در حوزه نیروی کار، دستمزد روزانه وجینکار و تنککار مرد با ۷۵.۰ درصد افزایش به ۱۰,۸۹۳,۸۲۴ ریال رسید که بالاترین رشد دستمزدی است. کارگر میوهچین مرد با ۶۱.۴ درصد افزایش (۷,۹۲۰,۶۶۰ ریال) و هر دو گروه میوهچین زن و وجینکار زن با ۴۲.۰ درصد افزایش (به ترتیب ۵,۸۷۰,۱۰۰ و ۶,۲۳۴,۸۲۶ ریال) در رتبههای بعدی قرار گرفتند.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، گزارش زمستانه سازمان آمار ایران نشان میدهد که زنجیره تولید در کشاورزی ایران، از نهاده (ذرت) تا دستمزد و خدمات ماشینی، با فشار تورمی گستردهای مواجه شده است که پیامدهای آن میتواند در ماههای آینده بر قیمت نهایی مواد غذایی تأثیر بگذارد.

سردبیر
همگرایی آمار، فناوری اطلاعات و اقتصاد کشاورزی در مدیریت باغبانی کشور
در عصری که فقدان دادههای دقیق مکانی، بزرگترین مانع برای مدیریت بهینه زنجیره تولید بهشمار میرود، جلسه اخیر معاونت امور باغبانی با حضور متولیان آمار، فناوری اطلاعات و اقتصاد کشاورزی، نقطه عطفی در جهت یکپارچهسازی نظام اطلاعاتی باغبانی محسوب میشود. این نشست که با محوریت بررسی آمار محصولات باغبانی و ظرفیتهای سامانه جامع پهنهبندی و با حضور مهندس شریف، دکتر آهنی و دکتر نکویی برگزار شد، ضمن آسیبشناسی خلأهای آماری موجود، بر ضرورت اتصال سامانههای خدمترسان به سامکا (سامانه اطلاعات مکانی) و تبدیل اطلاعات خام به نقشهای راهبردی برای اجرای الگوی ملی کشت تأکید ورزید.

پایگاه خبری داواننیوز: جلسه بررسی آمار محصولات باغبانی و سامانه جامع پهنهبندی با حضور مدیران ارشد معاونت امور باغبانی، مرکز آمار و فناوری اطلاعات، و دفتر امور اقتصادی سازمان تات برگزار شد. این نشست در چارچوب اجرای بند ۲ از برنامههای راهبردی وزارت جهاد کشاورزی، با هدف تدقیق دادههای آماری بخش باغبانی و بهرهمندی از ظرفیتهای سامانه جامع پهنهبندی در برنامهریزی تولید و تأمین امنیت غذایی پایدار تشکیل گردید. گزارش حاضر به تحلیل ابعاد فنی، مدیریتی و راهبردی این جلسه و ارتباط آن با نظام نوین برنامهریزی کشاورزی میپردازد.
به گزارش خبرنگار داواننیوز، در عصر کنونی، دستیابی به دادههای دقیق و بهروز از عرصههای تولید، زیربنای هرگونه برنامهریزی مؤثر در بخش کشاورزی محسوب میشود. بخش باغبانی بهعنوان یکی از محورهای اساسی تأمین امنیت غذایی و ایجاد ارزشافزوده، نیازمند نظام آماری یکپارچه و مبتنی بر مکان است . در همین راستا، جلسه بررسی آمار محصولات باغبانی و سامانه جامع پهنهبندی با حضور مهندس شریف (رئیس ستاد معاونت امور باغبانی)، دکتر آهنی (رئیس مرکز آمار، فناوری اطلاعات و ارتباطات)، دکتر نکویی (مدیرکل دفتر امور اقتصادی سازمان تات)، مهندس اسدی (مدیر باغبانی استان مرکزی)، مهندس بدرزاده اورنج (مدیر باغبانی استان البرز) و کارشناسان دفتر معاونت امور باغبانی برگزار گردید.
این نشست که در راستای اجرای بند ۲ از برنامههای اولویتدار معاونت امور باغبانی تشکیل شد، بستری برای همافزایی میان بخشهای اجرایی، آماری و پژوهشی فراهم آورد تا ضمن آسیبشناسی نظام آماری موجود، راهکارهای بهبود آن از طریق سامانه جامع پهنهبندی مورد بررسی قرار گیرد.
اهمیت سامانه جامع پهنهبندی در مدیریت دادههای کشاورزی
سامانه جامع پهنهبندی و مدیریت دادههای کشاورزی (با نشانی poud.maj.ir) بهعنوان یکی از پروژههای کلیدی وزارت جهاد کشاورزی، با هدف جمعآوری، ثبت و تحلیل اطلاعات تولیدکنندگان و میزان تولید محصولات کشاورزی طراحی و راهاندازی شده است . این سامانه با تعیین محل تولید به صورت تفکیکشده توسط هر بهرهبردار، امکان رصد دقیق سطح زیر کشت، عملکرد و نوع محصول در هر پهنه را فراهم میسازد .
از منظر راهبردی، این سامانه مزایای متعددی را برای برنامهریزی بخش کشاورزی به ارمغان میآورد که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد :
– امکان برنامهریزی دقیق برای تأمین امنیت غذایی و مدیریت عرضه و تقاضا
– ایجاد بستر حمایتهای مستقیم و غیرمستقیم از تولیدکنندگان محصولات راهبردی
– یکپارچهسازی اطلاعات حاصل از سرشماریهای کشاورزی و آمارگیریهای تکمیلی
– پشتیبانی از اجرای الگوی ملی کشت از طریق تدقیق دادههای مکانی و توصیفی
محورهای اصلی جلسه و کارکردهای آن
بر اساس اطلاعات موجود، جلسه مذکور با دستورکار بررسی آمار محصولات باغبانی و نحوه بهرهگیری از سامانه جامع پهنهبندی در این حوزه برگزار شده است. حضور مدیرکل دفتر امور اقتصادی سازمان تات (دکتر نکویی) در این نشست، نشاندهنده پیوند نزدیک میان نظام آماری باغبانی و الگوی کشت ملی است، چراکه دفتر امور اقتصادی سازمان تات نقش محوری در تدوین و اجرای الگوی کشت محصولات کشاورزی ایفا میکند .
همچنین، حضور مدیران باغبانی استانهای مرکزی و البرز بهعنوان استانهای دارای ظرفیتهای قابلتوجه در تولید محصولات باغبانی، بیانگر رویکرد پایلوتمحور در اجرای این سامانه و بررسی چالشهای اجرایی در سطح استانهاست. پیشتر نیز سامانه جامع پهنهبندی در چهار استان بهعنوان پایلوت اصلی و هشت استان داوطلب اجرا شده بود که این تجربیات میتواند در توسعه ملی سامانه مورد استفاده قرار گیرد .
همافزایی نهادی و ارتباط با نظام نوین ترویج
یکی از وجوه قابلتأمل این جلسه، حضور نمایندگان نهادهای مختلف شامل معاونت امور باغبانی، مرکز آمار و فناوری اطلاعات، و دفتر امور اقتصادی سازمان تات است. این ترکیب نشاندهنده رویکرد میانبخشی در مدیریت دادههای کشاورزی و همافزایی بین حوزههای اجرا، آمار، و پژوهش است. سامانه جامع پهنهبندی در چارچوب نظام نوین ترویج کشاورزی تعریف شده و اطلاعات ثبتشده در آن توسط مروجان و کارشناسان پهنه، به یک جعبه مدیریت مکانمحور تبدیل میشود که امکان رصد دقیق فعالیتهای تولیدی را فراهم میسازد .
همچنین، دفتر امور اقتصادی سازمان تات با راهاندازی سامانه تصمیمیار مدیریت الگوی کشت (ستاک)، گام مهمی در جهت تدقیق و همگرایی دادههای مورد نیاز برای برنامهریزی کشت ملی برداشته است . ارتباط این دو سامانه میتواند بستری جامع برای مدیریت هوشمند تولید محصولات باغبانی ایجاد نماید.
چالشها و چشمانداز آینده
با وجود پیشرفتهای حاصلشده، اجرای کامل سامانه جامع پهنهبندی در تمامی استانها و برای تمامی محصولات باغبانی، نیازمند رفع موانعی از جمله :
– تکمیل اطلاعات مکانی و توصیفی اراضی باغی و صدور شناسنامه برای بهرهبرداریها
– اتصال سامانههای خدمترسان وزارتی به سامانه اطلاعات مکانی کشاورزی (سامکا)
– آموزش و توانمندسازی کارشناسان پهنه و مروجان برای ثبت دقیق اطلاعات
– تأمین منابع مالی پایدار برای نگهداشت و بهروزرسانی سامانه
چشمانداز نهایی این است که ارائه خدمات وزارتی به تولیدکنندگان بخش کشاورزی، مشروط به وجود شناسنامه زمین و ثبت اطلاعات در سامانه جامع پهنهبندی گردد . این رویکرد، انگیزه لازم برای مشارکت فعال بهرهبرداران در تکمیل اطلاعات را ایجاد خواهد کرد.

نتیجهگیری و توصیههای سیاستی
برگزاری جلسه بررسی آمار محصولات باغبانی و سامانه جامع پهنهبندی با حضور مدیران ارشد سه نهاد کلیدی، گامی مؤثر در جهت تحقق نظام آماری یکپارچه و مکانمحور در بخش باغبانی محسوب میشود. این همافزایی نهادی میتواند زمینهساز تصمیمگیریهای دقیقتر در زمینه تولید، تجارت، و تأمین امنیت غذایی گردد.
بر این اساس، توصیههای سیاستی زیر ارائه میشود:
۱. تسریع در تکمیل اطلاعات مکانی اراضی باغی و اتصال آن به سامانه جامع پهنهبندی
۲. طراحی فرمهای تخصصی باغبانی در سامانه بهصورت متناسب با انواع محصولات (میوهها، سبزیها، گیاهان دارویی و زینتی)
۳. برگزاری دورههای آموزشی برای کارشناسان پهنه و مدیران استانی بهمنظور افزایش دقت ثبت اطلاعات
۴. استفاده از ظرفیت الگوی کشت ملی برای هدفمندسازی تولیدات باغبانی بر اساس مزیتهای نسبی اقلیمی و اقتصادی
۵. ایجاد سازوکار نظارتی برای پایش مستمر کیفیت دادههای ثبتشده و انطباق آن با واقعیتهای میدانی
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، اجرای کامل سامانه جامع پهنهبندی در بخش باغبانی، زمینهساز تحقق اهداف کلان وزارت جهاد کشاورزی از جمله کاهش واردات، توسعه صادرات، و ارتقای جایگاه محصولات شاخص ایران در عرصه بینالمللی خواهد شد .
سردبیر
گمشده کشاورزی پایدار؛ بانک ژن گیاهی ایران در ترازوی امنیت زیستی
ایران با داشتن بیش از ۸ هزار گونه گیاهی و قرارگیری در یکی از غنیترین مناطق رویشی جهان، به عنوان یکی از ۱۰ بانک ژن برتر دنیا شناخته میشود؛ اما این گنجینه ۷۴ هزار نمونه ای که پشتوانه امنیت غذایی و کشاورزی مقاوم کشور است، اکنون در محاصره فرسودگی زیرساختها، کمبود بودجه های مستقل و نبود هماهنگی بین دستوری گرفتار آمده است. مقالۀ پیشرو، ضمن بررسی جایگاه جهانی این ذخایر راهبردی و دستاوردهای علمی آن، به واکاوی چرایی ضرورت «آزادسازی» مالی، نهادی و فنی این مراکز میپردازد؛ چراکه هر روز تأخیر در نوسازی این بانکها، به معنای نابودی تدریجی میراثی است که جانشینی برای آن در جهان وجود ندارد.

پایگاه خبری داواننیوز: ایران با تنوع اقلیمی و زیستی منحصربه فرد خود، یکی از مراکز مهم تنوع ژنتیکی گیاهی در جهان محسوب میشود. بانکهای ژن گیاهی ایران، به ویژه بانک ژن منابع طبیعی و بانک ژن گیاهی ملی ایران، نقش حیاتی در صیانت از این سرمایه های ملی برای نسلهای آینده ایفا میکنند. این مقاله به معرفی این بانکها، اهمیت راهبردی آنها، جایگاه جهانی ایران در این حوزه، و چالش پیشِروی آنها، به ویژه نیاز مبرم به آزادسازی منابع و نوسازی زیرساختها میپردازد.
مقدمه: خزانه های پنهان طبیعت ایران
ایران با داشتن بیش از ۸۰۰۰ گونه گیاهی، سهمی ۲.۵ درصدی از کل تنوع گیاهان گلدار جهان را در اختیار دارد، در حالی که تنها کمی بیش از یک درصد از خشکی های کره زمین را شامل میشود. این غنای خارق العاده، حاصل تنوع توپوگرافی، اقلیمی و قرارگیری در سه ناحیه رویشی مهم (ایران-تورانی، صحرایی-سندی و هیرکانی) است. از میان این گونه ها، حدود ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ گونه، انحصاری (اندِمیک) ایران هستند و در هیچ نقطه دیگری از جهان یافت نمیشوند. این تنوع بی نظیر، ایران را به گنجینهای از ذخایر ژنتیکی تبدیل کرده که برای امنیت غذایی، سلامت، اقتصاد زیستی و پایداری اکوسیستم ها از ارزشی راهبردی و غیرقابل انکار برخوردار است.
معرفی بانکهای ژن گیاهی ایران: دو بال حفاظت
در ایران، دو بانک ژن اصلی با مأموریتهای مکمل، مسئولیت حفاظت از این سرمایه ملی را بر عهده دارند. اگرچه هر دو تحت نظارت وزارت جهاد کشاورزی فعالیت میکنند، اما حوزه تخصصی آنها متفاوت است.
۱. بانک ژن منابع طبیعی ایران
این بانک که زیر نظر مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور فعالیت میکند، بر جمعآوری و حفاظت از بذر گونههای منابع طبیعی شامل گیاهان مرتعی، دارویی، صنعتی و جنگلی متمرکز است. دستاورد بزرگ این بانک، ذخیرهسازی بیش از ۵۰ هزار نمونه بذر متعلق به حدود ۴۰۰۰ گونه است که از این تعداد، حدود ۸۵۰ گونه، انحصاری ایران هستند. این به معنای پوشش بیش از ۴۰ درصد از کل گونه های گیاهی کشور و حدود ۳۰ درصد از گونه های انحصاری است. اهداف اصلی این بانک شامل جمعآوری هدفمند، پایش دوره ای جوانهزنی بذرها برای جلوگیری از زوال، و ایجاد دانشنامه ای جامع از بذرهای ایران است.
۲. بانک ژن گیاهی ملی ایران
این بانک که در مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در کرج مستقر است، وظیفه نگهداری از ذخایر ژنتیکی کشاورزی را بر عهده دارد. این مجموعه عظیم، شامل بیش از ۷۴ هزار نمونه ژنتیکی از گیاهان زراعی (مانند گندم، جو، برنج، و ذرت)، خویشاوندان وحشی آنها، و گیاهان باغی است. اهمیت این بانک در این است که به عنوان پشتوانهای برای تولید بیش از ۸۰ درصد بذرهای مورد استفاده در کشاورزی ایران عمل میکند. وجود ژنهای ارزشمند برای مقاومت به خشکی، شوری، آفات و بیماریها در این نمونه ها، کلید اصلی توسعه ارقام مقاوم و پایدار در برابر تغییرات اقلیمی و تأمین امنیت غذایی کشور است.
جایگاه جهانی: رهبری در منطقه و بازیگری در جهان
ذخایر ژنتیکی گیاهی ایران نهتنها در سطح ملی، بلکه در سطح جهانی و منطقهای از جایگاه والایی برخوردار است. بر اساس گزارشهای بینالمللی:
– بانک ژن گیاهی ملی ایران به عنوان بزرگترین بانک ژن گیاهی در غرب آسیا، آسیای مرکزی و شمال آفریقا شناخته میشود.
– ایران از نظر کیفیت و وسعت ذخایر ژنتیکی، رتبه اول را در خاورمیانه دارد.
– به گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، بانک ژن گیاهی ایران جزو ۱۰ بانک ژن برتر دنیا محسوب میشود و در میان کشورهای در حال توسعه، پس از چین، هند و برزیل، مقام چهارم را به خود اختصاص داده است.
– ایران دارای غنیترین بانک ژن ذخایر ژنتیکی گندم در جهان با بیش از ۱۸ هزار نمونه است که در شرایط تحریمی و بینالمللی، اهمیتی دوچندان مییابد.
این جایگاه، نه تنها نشاندهنده غنای طبیعی کشور، بلکه گواهی بر تلاش چند دهه محققان ایرانی در زمینه جمع آوری و حفاظت از این منابع ارزشمند است.

چالشهای پیش رو؛ چرا آزادسازی و نوسازی ضروری است؟
علیرغم اهمیت حیاتی و جایگاه برجسته جهانی، بانکهای ژن گیاهی ایران با چالشهای جدی مواجه هستند که بقای آنها را تهدید میکند. مهمترین این چالشها که نیاز به یک «آزادسازی» اساسی را ایجاب میکند، عبارتند از:
۱. فرسودگی و استهلاک زیرساختها:
تأسیسات اصلی بانک ژن گیاهی ملی ایران متعلق به دهه ۱۳۶۰ است و تجهیزات آن، از جمله سردخانههای حیاتی برای نگهداری طولانیمدت بذرها، فرسوده و ناکارآمد شدهاند. این موضوع ریسک از بین رفتن گنجینهای ۷۰ هزار نمونهای را افزایش میدهد. هزینههای نگهداری این تجهیزات رو به افزایش است، اما بودجه جاری کفاف نوسازی اساسی آنها را نمیدهد.
۲. کمبود بودجه و فقدان ردیف اعتباری مستقل:
بانک ژن گیاهی ملی ایران فاقد ردیف بودجه مستقل است و این مسئله، برنامه ریزی برای توسعه، به روزرسانی تجهیزات و افزایش ظرفیت ذخیرهسازی را با مشکل جدی مواجه کرده است. این یک تنگنای مالی است که عملاً «آزادسازی» منابع مالی برای این مرکز حیاتی را مسدود کرده است.
۳. فقدان نسخه پشتیبان (Backup) ملی:
هر گونه حادثه طبیعی، بحران امنیتی یا خرابی تجهیزات میتواند به نابودی بخشی از این ذخایر ژنتیکی منجر شود. ایجاد حداقل یک نسخه پشتیبان کامل در منطقهای امن و با شرایط استاندارد، یک نیاز فوری است. خوشبختانه، اقداماتی برای ایجاد نسخه پشتیبان از بانک ژن منابع طبیعی آغاز شده است، اما این نیاز برای بانک ژن گیاهی ملی نیز به قوت خود باقی است.
۴. نبود هماهنگی بین دستگاهی برای اجرای کامل قانون:
قانون «حفاظت و بهرهبرداری از ذخایر ژنتیکی کشور» در سال ۱۴۰۰ به تصویب رسیده، اما اجرای کامل آن به دلیل نبود یک نهاد هماهنگکننده مقتدر و عدم تقسیمکار دقیق بین وزارت جهاد کشاورزی، سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاهها، با کندی مواجه شده است.
آزادسازی، کلید بقای گنجینه ملی
بانکهای ژن گیاهی ایران، گنجینههای بیبدیلی از تنوع زیستی هستند که امنیت غذایی، سلامت و استقلال علمی کشور را تضمین میکنند. جایگاه جهانی این مراکز، نشان از اهمیت راهبردی آنها دارد. با این حال، «آزادسازی» در اینجا به معنای واقعی کلمه، به معنای آزادسازی منابع مالی، تصمیم گیری و نگاه راهبردی به این موضوع است. برای حفظ این میراث ارزشمند برای نسلهای آینده، اقدامات فوری زیر ضروری است:
۱. اختصاص ردیف بودجه مستقل و کافی برای نوسازی زیرساختها، به ویژه سیستمهای سردخانه ای و آزمایشگاهی.
۲. تکمیل پروژه ایجاد نسخه پشتیبان ملی برای کلیه نمونه های هر دو بانک ژن، به عنوان یک اولویت پدافند غیرعامل.
۳. تخصیص اعتبار برای تکمیل طرحهای جمع آوری با اولویت گونه های در معرض خطر و انقراض.
۴. اجرای کامل قانون ذخایر ژنتیکی از طریق تشکیل یک نهاد هماهنگ کننده ملی با اختیارات کافی.
تأخیر در این اقدامات، نه تنها به معنای از دست رفتن فرصت های علمی و اقتصادی عظیم است، بلکه میتواند به فاجعه ای ملی و خاموش برای تنوع زیستی ایران منجر شود که جبران آن غیرممکن خواهد بود. سرمایه گذاری بر روی این بانکها، سرمایهگذاری برای آیندهای امن و پایدار است.
سردبیر
تأمین مالی خرید گندم؛ آیا روش یکدوازدهمی، دشمن اصلی کشاورزان است؟
معاون وزیر جهاد کشاورزی از خرید ۵.۵ میلیون تن گندم به ارزش ۲۷۰ همت خبر داد و اعلام کرد که بانک کشاورزی آماده پرداخت است، اما تنها ۶۳ همت آن تاکنون واریز شده است. بررسیهای تحلیلی نشان میدهد که ریشه اصلی این تأخیر، وابستگی منابع خرید تضمینی به درآمدهای هدفمندسازی یارانهها و فروش نفت است؛ وابستگیای که با وجود پیشبینی ۵۵۰ همت در بودجه، عملاً نقدینگی لازم را در زمان برداشت فصلی گندم در اختیار دستگاههای اجرایی قرار نمیدهد.

پایگاه خبری داوان نیوز: با وجود خودکفایی در تولید گندم و تأکید مسئولان بر پرداخت هفتگی مطالبات، آمارهای رسمی تا ۲۳ تیرماه نشان میدهد که از ۲۷۰ همت مطالبات گندمکاران، تنها ۶۳ همت (کمتر از یکچهارم) پرداخت شده است. این شکاف ۲۰۷ همتی در حالی ثبت میشود که اوج فصل برداشت فرا رسیده و مقصر اصلی، نه وزارت جهاد و نه بانک کشاورزی، بلکه گره ساختاری تأمین مالی وابسته به درآمدهای نفتی و روش یکدوازدهمی تخصیص اعتبارات است؛ آسیبشناسی که نشان میدهد بحران تأخیر در پرداخت، یک مسئله سالانه و ساختاری است، نه یک ناهنجاری مقطعی.
به گزارش خبرنگار اقتصادی داوان نیوز، در سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵، علیرغم وعدههای دولت مبنی بر پرداخت هفتگی مطالبات، روند تسویه حساب با گندمکاران با کندی قابلتوجهی مواجه شده است. آمارها نشان میدهد که از مجموع حدود ۲۷۰ همت ارزش گندم خریداریشده، تا تیرماه تنها ۶۳ همت (کمتر از 24 درصد) پرداخت شده است . این وضعیت، علاوه بر ایجاد نارضایتی گسترده و اعتراضات صنفی، زنگ خطری برای امنیت غذایی و تولید پایدار کشور به شمار میرود .
علل ساختاری و فرآیندی کندی پرداخت
بر اساس اطلاعات موجود، علت اصلی تأخیر به یک گره ساختاری در فرآیند تأمین اعتبار بازمیگردد که به شرح زیر قابل تحلیل است:
1. وابستگی منابع به درآمدهای هدفمندی و نفت
مهمترین مانع، گره خوردن منابع پرداخت خرید تضمینی به درآمدهای حاصل از هدفمندسازی یارانهها و فروش فرآوردههای نفتی است. با وجود پیشبینی رقمی بالغ بر ۵۵۰ همت در بودجه سال ۱۴۰۵، این اعتبارات به صورت نقدی در دسترس نیست و تحقق آن به وصول درآمدهای یادشده وابسته است که با توجه به شرایط اقتصادی و تحریمها با نوسان و تأخیر مواجه است . کارشناسان و نمایندگان مجلس بر این باورند که تا زمانی که این وابستگی وجود دارد، حتی با تصویب بودجه، پرداختها معطل میماند .
2. تقسیمبندی ماهانه اعتبارات (یکدوازدهمی)
سازمان برنامه و بودجه، اعتبارات را بهصورت ماهانه و بهطور مساوی (یک دوازدهم) در اختیار دستگاهها قرار میدهد. این رویه در حالی است که خرید گندم یک فرآیند فصلی و متمرکز در بازه زمانی خاص (اردیبهشت تا شهریور) است و نیاز به نقدینگی سنگین در همین بازه دارد. عدم تطابق زمان تخصیص اعتبار با زمان نیاز، یکی از عوامل اصلی ایجاد ناترازی نقدینگی و تاخیر در پرداختها عنوان شده است .
3. اولویتبندی پایین در تخصیص ارز
بر اساس اظهارات مسئولان دولتی، اولویت اصلی سازمان برنامه و بودجه در تامین اعتبارات، حوزههای دیگری غیر از کشاورزی تعریف شده است که این امر موجب میشود تا پرداخت به گندمکاران در اولویتهای پایینتر قرار گیرد و فرآیند تأمین مالی با کندی طی شود .
پیامدهای عملی و زنجیرهای این تاخیر
کندی پرداختها فراتر از یک مشکل مالی صرف، پیامدهای منفی گستردهای به دنبال داشته است:
کاهش انگیزه تولید و عرضه: بسیاری از کشاورزان که برای تأمین نهادهها (کود، سم، بذر) و هزینههای برداشت (کمباین) استقراض کردهاند، با سررسید بدهیهای خود و عدم دریافت نقدینگی مواجه شدهاند . این امر نهتنها معیشت آنها را با چالش مواجه کرده، بلکه منجر به کاهش روزانه تحویل گندم به مراکز دولتی شده است .
انحراف محصول از چرخه رسمی: ناامیدی از دریافت بهموقع پول، کشاورزان را مجبور به فروش محصول خود با قیمتی کمتر از نرخ مصوب به واسطهها و دلالان میکند. این محصولات ممکن است به سمت خوراک دام یا حتی قاچاق به خارج از کشور هدایت شوند که تهدیدی جدی برای تأمین ذخایر استراتژیک کشور محسوب میشود .
اعتراضات و ناآرامیهای اجتماعی: تداوم این روند در سالهای گذشته و تکرار آن در سال جاری، منجر به شکلگیری اعتراضات صنفی و تجمعات گسترده کشاورزان در استانهایی مانند خوزستان، اصفهان و رفسنجان شده است .
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، علیرغم وعدههای مسئولان مبنی بر بهبود شرایط و کاهش زمان پرداخت به کمتر از یک هفته ، دادههای میدانی نشان میدهد که در عمل، نظام تأمین مالی خرید تضمینی همچنان دچار ناترازی ساختاری است. گرهکور این ماجرا نه در وزارت جهاد کشاورزی که مجری خرید است، بلکه در سازمان برنامه و بودجه و سازمان هدفمندسازی یارانهها قرار دارد که مسؤولیت تامین بهموقع نقدینگی را بر عهده دارند .
کارشناسان و نهادهای صنفی راهکار اصلی را در جداسازی منابع پرداخت خرید گندم از درآمدهای نفتی و هدفمندی و یا اصلاح ساختار تخصیص اعتبارات از یکدوازدهمی به فصلی و متناسب با زمان برداشت میدانند تا در سالهای آینده شاهد تکرار این بحران سالانه نباشیم .
تجارت3 هفته پیشرفع ممنوعیت صادرات نخود پس از یک سال / انتظار برای ابلاغ نهایی به گمرکات
آموزش4 هفته پیشهشدار گیاهپزشکی؛ آغاز فعالیت مگس میوه مدیترانه در باغات هستهدار گلستان
بین الملل4 هفته پیشپیشبینی کاهش ۵۰ دلاری اوره تا شهریور؛ جهش قیمت در پاییز قطعی است
علوم و آموزش4 هفته پیشارقام نوین ماش با کیفیت بالا و عملکرد پایدار معرفی میشوند
خبرهای سازمانی4 هفته پیشآنجفی هشدار داد: کیفیت عالی، پرداخت دیر؛ گندم ایران در معرض قاچاق
آموزش4 هفته پیشافزایش کیفیت پرتقال با یک محلولپاشی ساده؛ زمان و غلظت دقیق از زبان محققان
پرونده ویژه2 هفته پیشلطفعلیزاده خبر داد: پارک کشاورزی وارد فاز جدید مأموریتگرایی شد
استان ها4 هفته پیشادریسیان: همدان، قطب اصلاح روشهای آبیاری و توسعه کشاورزی هوشمند


























