سنجش و تولید
مهندسی مجدد نظام انتقال دانش کشاورزی؛ گذار از ترویج سنتی به اکوسیستم نوآوری
در راستای کاهش فاصله میان تحقیقات دانشگاهی و نیازهای عرصه تولید، تفاهمنامهای با ۱۰ بند عملیاتی بین مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی و انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران به امضا رسید که محورهای آن از راهاندازی شبکه مزارع الگویی تا مشارکت در سیاستگذاری قوانین بالادستی را پوشش میدهد.

پایگاه خبری داواننیوز: با امضای تفاهمنامه همکاری راهبردی میان مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی و انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران، دو نهاد متعهد به اجرای ۱۰ محور عملیاتی شامل راهبری مزارع الگویی، بازنگری نظام آموزشی، ارزیابی اثربخشی و همسوسازی پژوهش با نیاز اجرا گردیدند.
به گزارش خبرنگار داواننیوز، انعقاد تفاهمنامه همکاری میان مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی (وابسته به سازمان تات) و انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران، که امروز (شنبه) با امضای دکتر ابوالفضل فرجی و دکتر امیر علمبیگی رسمیت یافت، نه یک رویداد تشریفاتی، بلکه پاسخی ساختاریافته به چالش دیرپای «فاصله میان یافتههای پژوهشی و نیازهای عرصه تولید» در بخش کشاورزی کشور محسوب میشود. این سند با ۱۰ محور عملیاتی، تلاش دارد تا با ایجاد پیوند نهادی میان حاکمیت و جامعه علمی-صنفی، نظام ترویج را از یک فعالیت حاشیهای به موتور محرک بهرهوری تبدیل کند.
پچرایی و بستر شکلگیری تفاهمنامه
بخش کشاورزی ایران طی دهههای گذشته همواره با ناترازی میان پژوهشهای دانشگاهی و اجرا در مزرعه مواجه بوده است. مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، به عنوان متولی رسمی نظام انتقال دانش در وزارت جهاد، و انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران، به عنوان نهاد علمی-صنفی مرجع، با درک این خلأ، تصمیم به عقد تفاهمنامهای گرفتهاند که در آن به جای تکیه بر همکاریهای موردی، بر ساختاردهی نهادی و نهادینهسازی فرآیندها تأکید شده است. این رویکرد، نشاندهنده گذار از فعالیتهای مقطعی به سیاستگذاری پایدار در نظام ترویج است.
تحلیل محتوایی مفاد تفاهمنامه (۱۰ محور در ترازوی کارشناسی)
بررسی بندهای دهگانه این تفاهمنامه، نشان از اولویتیابی دقیق و پاسخگویی به نیازهای روز بخش کشاورزی دارد:
– از مزرعه الگویی تا دانشگاه کاربردی (بندهای ۱ و ۶): راهاندازی شبکه ملی مزارع الگویی در کنار همسوسازی پژوهشهای دانشگاهی با نیاز اجرا، حلقه گمشده میان تئوری و عمل را هدف گرفته است. این دو بند، در صورت اجرا، میتوانند الگوی جدیدی از «آموزش در محل تولید» را رقم بزنند.
– نظام صلاحیت حرفهای (بند ۴): تدوین استانداردهای صلاحیت برای فعالان بخش کشاورزی، گامی اساسی برای خروج از آموزشهای سنتی و ورود به عصر حرفهایگرایی مبتنی بر شایستگی است. این رویکرد، با برنامههای تحولآفرین وزارت جهاد در حوزه اقتصاد دانشبنیان همخوانی کامل دارد.
– ارزیابی اثربخشی (بند ۵): یکی از نقاط کور نظام ترویج، نبود سنجش دقیق بازگشت سرمایه آموزش بوده است. تدوین نظام ارزیابی عملکرد ترویجی در این تفاهمنامه، امکان اندازهگیری اثرگذاری واقعی فعالیتها را فراهم خواهد کرد.
– توانمندسازی زنان روستایی و عشایری (بند ۳): اختصاص یک بند مستقل به این موضوع، نشاندهنده رویکرد عدالتمحور و توجه به قشر مغفول مانده در نظام آموزش کشاورزی است.
– سیاستگذاری بالادستی (بند ۱۰): حضور این تفاهمنامه در عرصه تدوین قوانین ترویج در تعامل با مجلس و سازمان تات، از عزم دو طرف برای تأثیرگذاری بر چارچوبهای کلان حکمرانی کشاورزی حکایت دارد.
نقاط قوت و چالشهای پیشرو
نقاط قوت:
– جامعیت موضوعی (از آموزش تا سیاستگذاری)
– رویکرد نهادی و فرابخشی
– تأکید بر استانداردسازی و سنجش اثربخشی
چالشهای اجرایی:
– نیاز به تأمین منابع مالی و اعتباری مشخص برای اجرای هر ۱۰ بند
– لزوم تعریف سازوکارهای نظارتی شفاف برای جلوگیری از تبدیل شدن تفاهمنامه به یک سند روی کاغذ
– ضرورت هماهنگی میان ساختارهای موازی در وزارت جهاد و سایر دستگاهها
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، با توجه به محتوای تفاهمنامه و سطح امضاکنندگان، این سند میتواند نقطه عطفی در تحول نظام ترویج کشاورزی ایران باشد، مشروط بر اینکه:
– دبیرخانه مشترک با اختیارات کافی تشکیل شود.
– نقشه راه زمانبندی شده برای هر یک از ۱۰ بند تدوین گردد.
– گزارشهای ارزیابی دورهای به صورت شفاف منتشر شود.
در نهایت، آنچه این تفاهمنامه را از صدها سند مشابه متمایز میکند، رویکرد سیستمی و هدفگذاری مبتنی بر نیاز مزرعه است. اگر این رویکرد با اراده اجرایی و اعتبارات کافی همراه شود، میتوان شاهد تحول اساسی در نرخ بهرهوری و پذیرش فناوری توسط کشاورزان ایرانی در افق ۱۴۱۰ بود.

سنجش و تولید
شفافیت توزیع سموم؛ اتصال سامانههای هوشمند کلید خورد
آسیبشناسی زنجیره تامین سموم در کشور، وارد فاز عملیاتی شده است. جلسه امروز سازمان حفظ نباتات با حضور مدیران ارشد و کارشناسان فناوری اطلاعات، نشاندهنده عزم جدی برای پایان دادن به جزیرهای عمل کردن سامانههای نظارتی است؛ تا جایی که تشکیل کارگروه ویژه برای برقراری وبسرویسهای اتصالدهنده میان سامانه سازمان و نظام مهندسی، نویدبخش شفافیت بیسابقه در توزیع آفتکشها خواهد بود.

پایگاه خبری داوان نیوز: شفافیت در توزیع سموم با اتصال سامانهها کلید خورد. جلسه مشترک سازمان حفظ نباتات و نظام مهندسی بر ایجاد وبسرویس یکپارچه بین سامانه مونیتورینگ، سانکا و سماک تاکید کرد و قرار شد کارگروه ویژه، زیرساختهای تبادل الکترونیکی داده را ظرف مدت مشخص اجرایی نماید.
به گزارش خبرنگار ما، در راستای تحقق اهداف اقتصاد دیجیتال در حوزه کشاورزی و با هدف ارتقای شفافیت و نظارت پذیری کامل بر زنجیره تامین و توزیع سموم و آفتکشها، جلسه ای کلیدی با حضور مدیران ارشد سازمان حفظ نباتات کشور و نمایندگان سازمان نظام مهندسی کشاورزی برگزار شد. این نشست که با محوریت “یکسان سازی فرآیندها و نظارت بر گزارشدهی داروخانههای گیاه پزشکی” تشکیل گردید، نقطه عطفی در مسیر هوشمندسازی و انسجام دادههای این حوزه محسوب میشود.
در این جلسه تخصصی که با حضور معاون کنترل آفات (دولتشاه)، مشاور رئیس و مدیر حراست (حسینی)، مدیرکل دفتر آفتکشها (یدایی) و کارشناسان این حوزه، به همراه موسوی (معاون دفتر آفتکشها)، جلالینیا (مشاور رئیس و رابط سازمان نظام مهندسی) و کریمی (سرپرست دفتر فناوری اطلاعات) برگزار شد، چالشهای فنی موجود در مسیر تبادل اطلاعات بین سامانههای مختلف به دقت واکاوی شد.
کارشناسان حاضر بر این باورند که فقدان اتصال یکپارچه بین سامانههای نظارتی، مهمترین مانع در مسیر شفافیت توزیع سموم است. بر همین اساس، در این نشست بر سه راهبرد کلیدی تاکید شد:
۱. ایجاد وبسرویسهای یکپارچه: ضرورت اتصال مستقیم و بیدرنگ گزارشهای داروخانهها و شرکتهای توزیعکننده به سامانه مونیتورینگ سازمان حفظ نباتات، به منظور حذف مداخلات دستی و کاهش خطاهای انسانی.
۲. هماهنگی بینسامانهای (هم افزایی سانکا و سماک): تاکید ویژه بر لزوم هماهنگی کامل این فرآیند با سامانههای موازی همچون «سانکا» و «سماک» به منظور ایجاد یک شبکه اطلاعاتی واحد و قابل استناد برای تصمیمسازیهای کلان.
۳. بازنگری زیرساختهای تبادل داده: بررسی زیرساختهای لازم برای تبادل الکترونیکی دادهها بین سازمان حفظ نباتات و سازمان نظام مهندسی کشاورزی، که نشان از عزم جدی برای پایان دادن به جزیرهای عمل کردن سامانهها دارد.
به گزارش خبرنگار اخبار روزانه کشاورزی، در پایان این نشست تحلیلی، مقرر شد یک کارگروه ویژه و عملیاتی متشکل از کارشناسان دفتر فناوری اطلاعات، دفتر آفتکشها و نمایندگان سازمان نظام مهندسی، نسبت به تدوین “نقشه راه اجرایی” برای برقراری سریع وبسرویسهای اتصالدهنده اقدام نمایند. این اقدام نه تنها گامی موثر در راستای شفافسازی توزیع سموم و جلوگیری از انحرافات احتمالی است، بلکه بستر لازم برای رصد لحظهای و هوشمند بازار نهادههای کشاورزی را فراهم خواهد آورد.
سنجش و تولید
ناپایداری تولیدات باغی؛ افزایش ۳ درصدی در ۱۴۰۳، کاهش ۳ درصدی در ۱۴۰۴
مرکز آمار ایران اعلام کرد: تولید ۱۳.۶ میلیون تنی محصولات باغی در سال ۱۴۰۴، اگرچه نسبت به سال قبل رشد داشته، اما در مقایسه با سال ۱۴۰۱ با ۳ درصد کاهش همراه شده و همچنان بیش از نیمی از تولید به پنج محصول کلیدی و ۷۰ درصد باغها به ۱۱ استان محدود شده است.

پایگاه خبری داواننیوز: مرکز آمار ایران جدیدترین نتایج طرح آمارگیری باغداری در سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد که حاوی نوسانات قابل تأمل در میزان تولید و الگوی کشت محصولات دائمی کشور است. بر اساس این گزارش، اگرچه تولید سال ۱۴۰۳ نسبت به سال پایه (۱۴۰۰) رشد داشته، اما آمار سال ۱۴۰۴ مجدداً روند نزولی را تجربه کرده است. در همین حال، ساختار باغهای کشور همچنان بر کشت تکمحصولی متمرکز بوده و پنج محصول استراتژیک، بیش از نیمی از کل تولید باغی را به خود اختصاص دادهاند.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، مرکز آمار ایران با انتشار گزارش تفصیلی طرح آمارگیری باغداری در سال ۱۴۰۴ اعلام کرد که حجم تولید محصولات دائمی (شامل میوهها و محصولات درختی) در این سال به بیش از ۱۳.۶ میلیون تن رسیده است. این رقم در مقایسه با تولید ۱۱.۵ میلیون تنی سال ۱۴۰۳، رشد قابل توجهی را نشان میدهد، اما تحلیل روند سهساله حاکی از یک چرخه ناپایدار است.
بر اساس مقایسه انجامشده توسط مرکز آمار، تولید سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۰ حدود ۳ درصد افزایش داشته، اما متأسفانه این روند صعودی دوام نیاورده و تولید سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۱ با ۳ درصد کاهش مواجه شده است. این نوسان نشاندهنده تأثیرپذیری بالای بخش باغداری از عواملی نظیر تغییرات اقلیمی، تنشهای آبی و مدیریت الگوی کشت است.
تمرکز تولید در چند محصول کلیدی:
یکی از مهمترین یافتههای این طرح، سهم بالای پنج محصول «سیب، پرتقال و نارنگی، انگور، خرما و انار» است. این محصولات در سال ۱۴۰۳ معادل ۶۴ درصد از کل تولیدات باغی کشور را به خود اختصاص دادهاند که نشان از وابستگی شدید سبد صادراتی و تأمین میوه داخلی به این اقلام دارد. کارشناسان معتقدند این تمرکز، ضمن ایجاد آسیبپذیری در برابر آفات و نوسانات قیمتی، فرصت تنوعبخشیدن به محصولات مقاومتر را محدود میکند.
ساختار باغها و توزیع جغرافیایی:
مساحت کل باغها و قلمستانهای کشور در سال ۱۴۰۴ بالغ بر ۲.۱ میلیون هکتار برآورد شده است که از این میزان، ۷۳ درصد به باغهای ساده (تکمحصولی) و ۲۷ درصد به باغهای مخلوط (چندمحصولی) اختصاص دارد. غلبه کشت تکمحصولی میتواند ریسک اقتصادی باغداران را در صورت بروز بحران در یک محصول خاص افزایش دهد.
همچنین تمرکز فضایی باغها به گونهای است که ۷۰ درصد از کل باغها و قلمستانهای کشور تنها در ۱۱ استان متمرکز شدهاند. این استانها به ترتیب شامل کرمان، فارس، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، یزد، مازندران، سیستان و بلوچستان، قزوین، زنجان و سمنان هستند. این الگوی توزیع، ضرورت برنامهریزی منطقهای برای مدیریت منابع آب و حمایت هدفمند از تولید را دوچندان میکند.
روششناسی آماری:
مرکز آمار ایران تأکید کرده که دادههای این طرح از طریق روش نمونهگیری و با استفاده از چارچوب سرشماری عمومی کشاورزی سال ۱۴۰۳ گردآوری شده است که اعتبار علمی نتایج را تضمین میکند.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، نگاهی به ارقام منتشرشده نشان میدهد که بخش باغداری کشور با وجود پتانسیل بالای تولید، همچنان درگیر نوسانات سالانه و وابستگی به چند محصول و چند استان خاص است. افت ۳ درصدی تولید در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۱، زنگ خطری برای برنامهریزان بخش کشاورزی محسوب میشود که نیازمند توجه به بهرهوری آب، اصلاح الگوی کشت و توسعه باغهای مخلوط مقاوم به خشکی است. کارشناسان توصیه میکنند برای تثبیت تولید و کاهش ریسک، سیاستهای تشویقی برای تنوعبخشی به محصولات و پراکندگی جغرافیایی کشت در دستور کار قرار گیرد.
سردبیر
مرکز آمار گزارش داد: افزایش ۱۱ درصدی تولید گوشت قرمز؛ کاهش ۲۴ درصدی طیور در خرداد
مرکز آمار ایران گزارش داد که عرضه گوشت قرمز در کشتارگاههای رسمی کشور در خرداد ۱۴۰۵ با افزایش ۱۱ درصدی نسبت به اردیبهشت به ۴۱ هزار تن رسید، اما در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته با کاهش ۳ درصدی مواجه شد. در همین حال، عرضه گوشت طیور با افت ۲۴ درصدی نسبت به خرداد سال قبل، به ۱۷۴ هزار و ۸۵۴ تن رسید که سهم ۹۶.۸ درصدی گوشت مرغ از این میزان، همچنان غالب است.

پایگاه خبری داواننیوز: نتایج طرح آمارگیری کشتارگاههای رسمی کشور در خرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد که عرضه گوشت قرمز با رشد ۱۱ درصدی نسبت به ماه قبل، به ۴۱ هزار و ۲۰۸ تن افزایش یافته است؛ با این حال، عرضه گوشت طیور در این ماه با کاهش ۲۴ درصدی نسبت به خرداد سال گذشته همراه بوده و مجموع تولید انواع طیور به ۱۷۴ هزار و ۸۵۴ تن رسیده است.
به گزارش آمارهای رسمی منتشرشده از سوی مراجع ذیصلاح، نتایج طرح آمارگیری کشتار دام و طیور در کشتارگاههای رسمی کشور برای ماه خرداد ۱۴۰۵ حاکی از تغییرات محسوس در حجم عرضه انواع گوشت سفید و قرمز نسبت به ماه مشابه سال قبل و همچنین ماه گذشته است.
بر اساس این گزارش، کل گوشت قرمز عرضه شده در کشتارگاه های رسمی کشور در خردادماه امسال به ۴۱ هزار و ۲۰۸ تن رسیده است. بررسی ترکیب این میزان تولید نشان میدهد که گوشت گاو و گوساله با سهم ۵۷.۳ درصدی (معادل ۲۳ هزار و ۶۳۹ تن)، بیشترین وزن کل گوشت قرمز را به خود اختصاص داده است. در رتبه های بعدی، گوشت گوسفند و بره با ۱۳ هزار و ۷۹۰ تن (۳۳.۵ درصد)، گوشت بز و بزغاله با ۲ هزار و ۸۹۳ تن (۷ درصد) و سایر انواع دام با ۸۸۶ تن (۲.۲ درصد) قرار دارند.
بررسی روند تغییرات در بخش گوشت قرمز نشان میدهد که عرضه این فرآورده در خرداد ۱۴۰۵ نسبت به ماه قبل (اردیبهشت) با افزایش ۱۱ درصدی مواجه شده است؛ هرچند که در مقایسه با مدت مشابه سال ۱۴۰۴، کاهش ۳ درصدی را تجربه کرده است. در این بازه زمانی یکساله، تولید گوشت گوسفند و بره ۵ درصد، بز و بزغاله ۱ درصد، گاو و گوساله ۲ درصد و گاومیش ۲۷ درصد کاهش یافته، در حالی که عرضه گوشت شتر با افزایش ۳ درصدی همراه بوده است.
در مقابل، آمار کشتارگاه های رسمی در حوزه طیور حاکی از عرضه ۱۷۴ هزار و ۸۵۴ تن گوشت انواع طیور در خرداد ۱۴۰۵ است. سهم گوشت مرغ با ۱۶۹ هزار و ۲۳۹ تن معادل ۹۶.۸ درصد کل تولید بوده و پس از آن، گوشت بوقلمون با ۳ هزار و ۱۷۲ تن (۱.۸ درصد) و سایر ماکیان با ۲ هزار و ۴۴۳ تن (۱.۴ درصد) در جایگاه های بعدی قرار گرفتهاند.
هرچند عرضه گوشت طیور در این ماه نسبت به اردیبهشت امسال حدود ۸ درصد افزایش یافته، اما مقایسه عملکرد خرداد ۱۴۰۵ با خرداد ۱۴۰۴ از کاهش چشمگیر ۲۴ درصدی در حجم کل تولید گوشت طیور کشتارگاه های رسمی کشور حکایت دارد.
لازم به ذکر است که آمارهای ارائه شده صرفاً مربوط به کشتار دام و طیور در کشتارگاه های رسمی تحت پوشش این طرح است و بخش قابل توجهی از کشتار دام سبک در خارج از این مراکز انجام می شود که در این گزارش لحاظ نشده است.
آموزش4 هفته پیشانگورتان کشمشی نشود!؟ ۵ توصیه فوری برای باغداران انگور
خبرهای سازمانی2 هفته پیشدستورالعمل جدید پروانههای گلخانه به تمام استانها ابلاغ میشود
آموزش4 هفته پیشتشتک آبخور، یکی از ارکان مدیریت پایدار آب در باغهای مدرن
دانستنی ها4 هفته پیشبرنامه معاونت آموزش و ترویج کشاورزی برای بهینهسازی انرژی اعلام شد
خبرهای سازمانی4 هفته پیشسرمایه پنهان: آغاز برنامه ملی ثبت دانش بومی کشاورزان توسط سازمان تات
مقالات4 هفته پیشکشاورزیِ هوشمند در ایران؛ از آرمانِ «دادهمحوری» تا واقعیتِ «زیرساختگریز»
گزارش3 هفته پیشچالش گرانی، فرصت صادرات؛ صادرات ریگ دوسویه «کشت سبز طاها» به عراق و تاجیکستان
علوم و آموزش3 هفته پیشخیاری که میخواهد جای چیپس را بگیرد! پاپیتس هلندی وارد بازار شد


























