پایگاه خبری داوان نیوز: پوسیدگی خوشه ذرت با ۸.۶ میلیارد دلار خسارت طی ۱۲ سال، قاتل خاموش سود مزرعه شماست. فقدان درمان قطعی به این معناست که تنها مدیریت پیشگیرانه از اوایل فصل، شامل کاهش بقایا، انتخاب هیبرید مقاوم، قارچ‌کش‌های به‌موقع و آزمایش مایکوتوکسین، مانع از تخفیف قیمت یا رد محموله در انبارهای غلات خواهد شد.

به گزارش خبرنگار ما، پوسیدگی خوشه ذرت یکی از چالش‌های جدی پیش روی کشاورزان در سراسر جهان است. بر اساس گزارش شبکه حفاظت از محصولات کشاورزی (CPN)، در بازه زمانی ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۴، قارچ‌های عامل این بیماری بیش از ۸.۶ میلیارد دلار خسارت به تولیدکنندگان وارد کرده‌اند. علاوه بر کاهش کمّی محصول، کیفیت دانه‌ها نیز به دلیل تولید مایکوتوکسین‌ها (سموم قارچی) کاهش می‌یابد که می‌تواند سود خالص مزرعه را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.

بدون راه‌حل فوری؛ مدیریت پیشگیرانه کلید موفقیت است
به گفته تایلر هارپ، سرپرست فنی محصولات شرکت سینجنتا، متأسفانه هیچ درمان نجات‌بخشی برای این بیماری وجود ندارد و مدیریت آن باید از ابتدای فصل رشد آغاز شود. وی تأکید می‌کند: «اگر پیش از وقوع عفونت و تجمع مایکوتوکسین‌ها، هیچ اقدامی انجام نداده باشید، کار زیادی از دست شما برنمی‌آید.»

بیماری‌های رایج پوسیدگی خوشه و خطر مایکوتوکسین‌ها
در ایالات متحده، چندین نوع پوسیدگی خوشه توسط قارچ‌های مختلف ایجاد می‌شود. پیرس پاول، استاد آسیب‌شناسی غلات در دانشگاه ایالتی اوهایو، هشدار می‌دهد: «حتی اگر علائم ظاهری پوسیدگی را نبینید، بیشتر این قارچ‌ها سموم تولید می‌کنند.» این سموم که مایکوتوکسین نام دارند، برای سلامت انسان و دام خطرناک بوده و در صورت تجمع، منجر به رد محموله یا کاهش قیمت در انبارهای غلات می‌شوند.

راهنمای عمومی عوامل پوسیدگی خوشه ذرت

۱. آسپرژیلوس (Aspergillus)
مایکوتوکسین تولیدشده: آفلاتوکسین
شرایط مساعد: آبوهوای گرم و خشک
علائم و نشانه‌ها: ظهور هاگ‌های سبز زیتونی روی خوشه

۲. فوزاریوم (Fusarium)
مایکوتوکسین تولیدشده: فومونیزین‌ها
شرایط مساعد: دمای متوسط تا گرم در مرحله ابریشم‌دهی، دوره‌های مرطوب پیش از برداشت
علائم و نشانه‌ها: کپک سفید تا صورتیبنفش پراکنده در کل خوشه؛ الگوی شبیه انفجار ستاره‌ای روی دانه‌ها

۳. جیبرلا (Gibberella)
مایکوتوکسین‌های تولیدشده: دئوکسی نیوالنول (DON یا وومیتوکسین) و زیرالنون
شرایط مساعد: هوای خنک و مرطوب
علائم و نشانه‌ها: رشد میسیلیوم صورتی تا سفید

۴. پنیسیلیوم (Penicillium)
مایکوتوکسین تولیدشده: اکراتوکسین (در برخی گونه‌ها)
شرایط مساعد: رطوبت و نمناکی پس از مرحله پر شدن دانه
علائم و نشانه‌ها: هاگ‌های آبیخاکستری

۵. تریکودرما (Trichoderma)
مایکوتوکسین تولیدشده: تریکوتسن‌ها (در برخی گونه‌ها)
شرایط مساعد: ذرت آسیب‌دیده
علائم و نشانه‌ها: هاگ‌های آبیسبز درون و روی دانه‌ها؛ احتمال تحریک جوانه‌زنی

۶. دیپلودیا (Diplodia)
مایکوتوکسین تولیدشده: تاکنون در ایالات متحده و کانادا شناسایی نشده است
شرایط مساعد: دمای متوسط، رطوبت در زمان ابریشم‌دهی
علائم و نشانه‌ها: رشد میسیلیوم سفید روی خوشه و پوسته؛ وجود پیکنیدیوم سیاه روی بلال

۷. نیگروسپورا (Nigrospora)
مایکوتوکسین تولیدشده: هیچ
شرایط مساعد: ذرت آسیب‌دیده
علائم و نشانه‌ها: هاگ‌های سیاه، میسیلیوم خاکستری، بلال خردشده

۸. کلادوسپوریوم (Cladosporium)
مایکوتوکسین تولیدشده: هیچ
شرایط مساعد: هوای مرطوب نزدیک به زمان برداشت
علائم و نشانه‌ها: دانه‌های سبز تیره تا سیاه

راهکارهای مدیریت ریسک:

۱. مدیریت بقایای گیاهی
عوامل قارچی در بقایای ذرت زنده می‌مانند. تناوب ذرت با محصولات غیرمیزبان (مانند سویا) و انجام شخم مناسب، اولین گام مؤثر برای کاهش خطر است. همچنین گندم نیز میزبان برخی قارچ‌ها مانند *Fusarium graminearum* است.

۲. انتخاب بذر (هیبرید مقاوم)
هیچ هیبریدی کاملاً مقاوم نیست، اما برخی نسبت به دیگران حساسیت کمتری دارند. ترکیب مدیریت بقایا با هیبرید نیمه‌مقاوم، یک استراتژی هوشمندانه است.

۳. استفاده از قارچ‌کش‌ها
برخی قارچ‌کش‌های برگی برای کنترل پوسیدگی خوشه، در مرحله ابریشمی (R1) مؤثرترند. هارپ می‌گوید: «قارچ‌کش‌ها زمانی ارزشمندند که پیشگیرانه استفاده شوند. اگر بیماری بروز کند، قارچ‌کش فقط جلوی پیشرفت را می‌گیرد و نمی‌تواند خسارت قبلی را جبران کند.» در صورت نگرانی از لکه قیری (بیماری اواخر فصل)، از قارچ‌کش با ماندگاری بیشتر یا زمان مصرف R1 تا R3 استفاده کنید.

۴. شرایط آب و هوایی و شناسایی به موقع
بارندگی و رطوبت مداوم در زمان ابریشمی شدن ذرت (گرده‌افشانی)، خطر پوسیدگی خوشه را افزایش می‌دهد. بازدید از مزارع در هفته‌های منتهی به برداشت و جداسازی برگ‌های بلال برای بررسی تغییر رنگ و کپک، ضروری است.

۵. آزمایش مایکوتوکسین
CPN توصیه می‌کند در صورت مشاهده حداقل ۱۰٪ کپک در مزرعه یا برای تغذیه دام، غلات را آزمایش کنید. یک نمونه نماینده (حداقل ۴.۴ پوند) از چندین نقطه جمع‌آوری شود. می‌توان از کیت‌های تست سریع یا ارسال به آزمایشگاه حرفه‌ای استفاده کرد. برای انتخاب بهترین روش، با مرکز ترویج محلی هماهنگ شوید.

۶. حفظ کیفیت غلات در حین و پس از برداشت
– برداشت زودهنگام مزارع پرخطر (حتی با رطوبت بالاتر و سپس خشک‌کردن)
– تنظیم کمباین برای جدا کردن دانه‌های سبک و قطعات شکسته با باد
– خشک‌کردن سریع غلات آلوده تا رطوبت کمتر از ۱۳٪ و خنک‌سازی تا دمای ۳۰ درجه فارنهایت (حدود ۱- درجه سلسیوس) برای محدود کردن رشد قارچ

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، با وجود فقدان درمان قطعی، اتخاذ راهبردهای یکپارچه شامل تناوب زراعی، انتخاب هیبرید مقاوم، مصرف پیشگیرانه قارچ‌کش، پایش مزرعه و آزمایش مایکوتوکسین، می‌تواند خسارت ناشی از پوسیدگی خوشه را به حداقل رسانده و از سود شما محافظت کند.

پایگاه خبری داوان نیوز: انتخاب رقم گندم، اولین و تأثیرگذارترین تصمیم زراعی برای دستیابی به حداکثر سودآوری در بلندمدت است؛ تصمیمی که هرگز نباید صرفاً بر اساس عملکرد یک ساله گرفته شود. کارشناسان برجسته دانشگاهی و صنعت بذر، در گزارشی تخصصی هشدار می‌دهند که تعادل میان «پتانسیل عملکرد»، «مقاومت به بیماری‌های کلیدی» و «ویژگی‌های زراعی» مهم‌ترین رمز موفقیت در کشت گندم است و نادیده گرفتن هر یک از این اضلاع، ریسک شکست محصول را به شدت افزایش می‌دهد.

به گزارش خبرنگار ما، در شرایط پیچیده کشاورزی امروز، انتخاب رقم مناسب گندم بیش از هر زمان دیگری به یک تصمیم استراتژیک برای تضمین سودآوری و پایداری مزرعه تبدیل شده است. کارشناسان برجسته بخش ترویج دانشگاه ایالتی میشیگان و متخصصان صنعت بذر، در گزارش پیش رو، اصول کلیدی برای متعادل‌سازی سه عامل حیاتی «پتانسیل عملکرد»، «مقاومت به بیماری‌ها» و «سازگاری زراعی» را ارائه می‌دهند.

عملکرد بالا، اما نه به هر قیمتی

دنیس پنینگتون، متخصص گندم در بخش ترویج دانشگاه ایالتی میشیگان، تأکید می‌کند که هیچ رقم ایده‌آل و واحدی برای همه مزارع وجود ندارد. وی می‌گوید: عملکرد، اولویت اول بررسی است، اما به تنهایی کافی نیست. هیچ رقمی قادر نیست همه ساله در تمام آزمایش‌ها پیروز شود. کشاورزان باید به دنبال ارقامی باشند که طی چندین سال و در مکان‌های مشابه مزرعه خود، همواره در میان ۱۰ درصد برتر از نظر عملکرد پایدار قرار گیرند.

مارک لابرز، مدیر فنی گندم زمستانه شرکت WestBred، نیز هشدار می‌دهد که تمرکز صرف بر عملکرد، اشتباه رایجی است. وی توضیح داد: بیشتر کشاورزان به دنبال افزایش عملکرد هستند، اما عواملی مانند تحمل به تنش‌ها، کیفیت محصول نهایی، و ویژگی‌های زراعی نظیر پایداری ساقه و زمان بلوغ، همگی در موفقیت بلندمدت نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

مدیریت دو تهدید اصلی بیماری‌ها

دو بیماری سوختگی فوزاریومی سنبله (Fusarium Head Blight) و ویروس موزاییک رگه‌ای گندم (Wheat Streak Mosaic Virus) به عنوان مهم‌ترین تهدیدات در کمین مزارع معرفی شده‌اند.

– مبارزه با سوختگی فوزاریومی: لابرز استفاده از ترکیب مقاومت ژنتیکی و کاربرد به موقع قارچ‌کش‌ها (به ویژه T3 در زمان گلدهی) را حیاتی می‌داند. پنینگتون نیز به کشاورزان گندم سفید نرم هشدار می‌دهد: به دلیل ریسک بالای تولید سم وومیتوکسین، استفاده از قارچ‌کش T3 برای شما یک ضرورت خودکار است.

– کنترل موزاییک رگه‌ای: این ویروس که توسط کنه گندم منتقل می‌شود، می‌تواند محصول را نابود کند. لابرز بهترین راهکار را «شکستن پل سبز» و نابودی کامل گندم‌های داوطلب حداقل دو هفته قبل از کاشت می‌داند.

استراتژی کاهش ریسک با تنوع‌بخشی

هر دو کارشناس بر اهمیت کاشت ارقام مختلف تأکید دارند. پنینگتون توصیه می‌کود: حداقل سه یا چهار رقم گندم با بلوغ، ارتفاع و سطوح مقاومت متفاوت به بیماری کشت کنید. این کار نه تنها ریسک ناشی از شرایط پیش‌بینی‌نشده آب و هوایی را کاهش می‌دهد، بلکه مدیریت عملیات مزرعه (از سمپاشی تا برداشت) را نیز آسان‌تر می‌کند.

اهمیت بذر گواهی‌شده و ویژگی‌های زراعی

کارشناسان به شدت نسبت به استفاده از بذرهای ذخیره‌شده از مزرعه هشدار می‌دهند. لابرز تأکید می‌کند: بذر ذخیره‌شده ممکن است به ظاهر رایگان باشد، اما می‌تواند آغشته به بذر علف‌های هرز، عوامل بیماری‌زا و کیفیت پایین باشد. بذر گواهی‌شده با خلوص و قدرت جوانه‌زنی بالا، سرمایه‌ای است که ریسک اوایل فصل را به حداقل می‌رساند.

علاوه بر این، استحکام ساقه و قدرت جوانه‌زنی به عنوان دو ویژگی کلیدی معرفی شدند. پنینگتون با بیان اینکه اگر گندم شما کمی به خواب نرفته باشد، یعنی حداکثر پتانسیل خود را اعمال نکرده‌اید، بر نقش کاه قوی در حفظ سنبله‌های سنگین تأکید کرد. لابرز نیز قدرت جوانه‌زنی را عامل تفاوت بین یک مزرعه موفق و یک مزرعه ناموفق در شرایط دیرهنگام یا کشت مستقیم دانست.

نکته ویژه برای بازار و مصرف نهایی

انتخاب رقم باید بر اساس نیاز بازار منطقه نیز انجام شود. در مناطقی که گندم نرم کشت می‌شود، وزن مخصوص دانه (Test Weight) از پروتئین مهم‌تر است. اما در مناطق تولید گندم قرمز سخت، دستیابی به پروتئین هدف برای جلوگیری از تخفیف قیمت، ضروری است. در این حالت، مدیریت مصرف نیتروژن در مراحل پایانی می‌تواند به افزایش پروتئین کمک کند.

چشم‌انداز آینده

برنامه‌های به‌نژادی مدرن بر توسعه ارقام هیبرید گندم با تحمل بالاتر به خشکی، گرما و بیماری‌های کلیدی متمرکز شده‌اند. پنینگتون در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به تغییرات اقلیمی و وقوع متناوب گرمای شدید، خشکسالی و باران‌های سیل‌آسا، کشاورزان باید بلندمدت بیندیشند و ارقامی را انتخاب کنند که برای تحمل این تنش‌های شدید اصلاح شده‌اند.

توصیه سردبیر: برای موفقیت در کشاورزی مدرن، به جای جستجوی یک «رقم معجزه‌گر»، بر ترکیب دانش بومی، مشاوره با کارشناسان محلی و استفاده از بذرهای گواهی‌شده متنوع تمرکز کنید.

پایگاه خبری داوان نیوز: پژوهش جدید دانشگاه ایالتی پن نشان می‌دهد که استفاده پیشگیرانه از حشره‌کش‌ها، با حذف شکارچیان طبیعی و قارچ‌های مفید، ممکن است به افزایش بیوماس علف‌های هرز مقاوم از جمله دم‌ماهی (Foxtail) منجر شود. این یافته، زنگ خطری برای کشاورزی پایدار و مدیریت تلفیقی آفات است.

به گزارش خبرنگار علمی داوان نیوز، در شرایطی که تولید محصولات کشاورزی با چالش‌هایی چون حاشیه سود ناچیز، مقاومت روزافزون آفات و تهدید مداوم عملکرد مواجه است، راهکارهای ساده‌گرایانه می‌توانند پیامدهای پیچیده و معکوسی به همراه داشته باشند.

نتایج یک مطالعه در سال ۲۰۲۵ توسط دانشگاه ایالتی پن (Penn State) نشان می‌دهد که استفاده از حشره‌کش‌های پیشگیرانه (Preventive Insecticides) نه تنها لزوماً فشار آفات را کاهش نمی‌دهد، بلکه ممکن است به طور غیرمستقیم فشار علف‌های هرز مقاوم را نیز افزایش دهد.

طرح تحقیق: مقایسه سه رویکرد مدیریتی

به گزارش واحد تحقیق این دانشگاه، تیمی از حشره‌شناسان طی یک دوره سه ساله، الگوی تناوب ذرت-سویا-ذرت را در سه گروه مزرعه بررسی کردند:
1. مزارع تحت درمان با حشره‌کش‌های پیشگیرانه (شامل تیمار بذر و حشره‌کش دانه‌ای پیرتروئیدی).
2. مزارع تحت رویکرد مدیریت تلفیقی آفات (IPM).
3. مزارع بدون هیچ گونه حشره‌کشی (گروه شاهد).

در تمام مزارع، از علف‌کش گلیفوسات برای کاربردهای پس از سبز شدن استفاده شد. اگرچه هدف اصلی مطالعه، بررسی فشار حشرات بود، اما زیست‌توده علف‌های هرز در پایان هر فصل و همچنین جوانه‌زنی بانک بذر علف‌های هرز نیز ارزیابی گردید.

یافته کلیدی: افزایش بیوماس علف هرز مقاوم

در پایان دوره تحقیق، علف هرز دم‌ماهی مقاوم به گلیفوسات (glyphosate-resistant foxtail) در یکی از مزارع مشاهده شد.

الیزابت روون (Elizabeth Rowen)، استادیار حشره‌شناسی دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید، در این باره گفت:
«ما دریافتیم که استفاده از هر نوع حشره‌کش – چه در قالب IPM و چه به صورت پیشگیرانه – با افزایش بیوماس علف‌های هرز دم‌ماهی همراه است. در مقابل، مزارعی که هیچ حشره‌کشی دریافت نکردند، چنین افزایشی را نشان ندادند.»

جان توکر (John Tooker)، متخصص ترویج در پن استیت، با اشاره به اینکه نتیجه‌گیری نهایی نیازمند آزمایش‌های بیشتر است، دو مکانیسم احتمالی را مطرح کرد:

1. کاهش شکارچیان دانه‌های علف هرز: حشره‌کش‌های پیشگیرانه جمعیت دشمنان طبیعی مانند سوسک‌های زمینی و جیرجیرک‌های مزرعه را کاهش می‌دهند. این شکارچیان نقش مهمی در حذف دانه‌های علف‌های هرز دارند.
2. کاهش تجزیه دانه‌ها در فصول خارج از کشت: به نقل از تحقیقات ریچارد اسمیت (Richard Smith) از دانشگاه نیوهمپشایر، آفت‌کش‌های پیشگیرانه (به ویژه قارچ‌کش‌ها) باعث کاهش جمعیت قارچ‌های مفید تجزیه‌کننده دانه‌های علف هرز می‌شوند.

توکر تأکید کرد: «این یک ضربه دوطرفه است: حشره‌کش‌ها، شکارچیان را از بین می‌برند و قارچ‌کش‌ها، تجزیه‌کننده‌های طبیعی را حذف می‌کنند.»

توصیه به کشاورزان: کاهش مصرف آفت‌کش و احیای تعادل اکوسیستم

با توجه به افزایش هزینه نهاده‌ها، محققان پیشنهاد می‌کنند که در مناطقی با جمعیت آفت پایین، کشاورزان از رویکرد پیشگیرانه فاصله گرفته و به سمت مدیریت واکنش‌گرا (Reactive) با پایه IPM حرکت کنند.

توکر افزود: «اگر اندکی عقب‌تر بایستید و اجازه دهید استفاده از آفت‌کش کاهش یابد – نه کورکورانه، بلکه با پایش فعال مزارع – می‌توانید جمعیت شکارچیان طبیعی را افزایش داده و نیاز به نهاده‌های شیمیایی را کاهش دهید. مزارعی که با تناوب زراعی و پوشش گیاهی متنوع شوند، بیشتر شبیه یک سیستم طبیعی عمل می‌کنند.»

هشدار تکمیلی: تداخل حشره‌کش و علف‌کش

در بخش دیگری از این گزارش، مایکل مارشال (Michael Marshall)، دانشمند علف‌های هرز از دانشگاه کلمسون، نسبت به تداخلات بالقوه بین حشره‌کش‌ها و علف‌کش‌ها هشدار داد. برخی ترکیبات، به ویژه حشره‌کش‌های ارگانوفسفره و کاربامات در کنار علف‌کش‌های مهارکننده ALS (گروه ۲) و HPPD (گروه ۲۷)، می‌توانند موجب آسیب به محصول، از جمله پیچیدگی ساقه و بدشکلی در ذرت شوند.

مارشال توصیه کرد: «همیشه برچسب تمام محصولات را مطالعه کنید. هنگام انتخاب بذر، برنامه علف‌کشی خود را با کارشناس بذر در میان بگذارید و از وجود اطلاعات مربوط به ارقام حساس مطلع شوید.»

به گزارش اخبار روانه کشاورزی، علم درک ارتباطات پنهان در اکوسیستم مزارع همچنان در حال تکامل است. آنچه این مطالعه روشن می‌سازد، این است که مدیریت پیشگیرانه و نسخه‌ای آفت‌کش‌ها، بدون در نظر گرفتن شبکه غذایی خاک و شکارچیان طبیعی، می‌تواند به بازخوردهای منفی از جمله تقویت علف‌های هرز مقاوم منجر شود.