پایگاه خبری داوان‌نیوز:در راستای ارتقای امنیت غذایی و سلامت محصولات کشاورزی، جلسات مشترک و بازدیدهای تخصصی رؤسای مؤسسه گیاه‌پزشکی از مراکز تحقیقاتی قزوین و زنجان، با محوریت شناسایی آفات نوظهور، بهره‌گیری از حشرات مفید و اولویت‌بندی پژوهش‌های کاربردی برای رفع چالش‌های عرصه تولید برگزار شد.

به گزارش خبرنگار داوان‌نیوز، در راستای تقویت ارتباط بین پژوهش و اجرا و با هدف بررسی چالش‌های فراروی بخش کشاورزی، هیأتی از مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور به‌سرپرستی دکتر محمدرضا صفرنژاد (رئیس مؤسسه) و دکتر نجفی (معاون پژوهشی)، طی سفری دو روزه از مراکز تحقیقاتی و واحدهای تولیدی استان‌های قزوین و زنجان بازدید کردند. این بازدیدها که با رویکردی تحلیلی و مسئله‌محور انجام شد، بر لزوم عبور از پژوهش‌های صرفاً مقاله‌محور به‌سوی تحقیقات کاربردی و حل چالش‌های عرصه تولید تأکید داشت.

نشست راهبردی ؛ کلید تحول از پژوهش تا اجرا

در نقطه‌عطف این سفر، نشست مشترک رئیس و معاون پژوهشی مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور با فرامرز حریری‌مقدم (رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین) برگزار شد که از حیث راهبردی، اهمیت ویژه‌ای داشت. این نشست با محوریت بررسی چالش‌های حوزه گیاه‌پزشکی استان، ارتقای تعاملات بخش اجرا و تحقیقات، و ارائه راهکارهای کاربردی برای مبارزه با آفات باغات و مزارع برگزار شد.
تأکید بر شورای راهبردی گیاه‌پزشکی
دو طرف بر برگزاری مستمر شورای راهبردی گیاه‌پزشکی در استان به‌عنوان یک نهاد سیاست‌گذار و هماهنگ‌کننده تأکید کردند. این شورا می‌تواند به‌عنوان پل ارتباطی میان نیازهای میدانی کشاورزان و ظرفیت‌های علمی مؤسسه عمل کند.

عبور از پژوهش‌های تئوریک؛ شعار محوری نشست
دکتر صفرنژاد و مهندس حریری‌مقدم با نقد رویکردهای صرفاً تئوریک و مقاله‌محور، بر لزوم تمرکز بر اثربخشی کوتاه‌مدت و استفاده از ظرفیت‌های علمی برای حل مسائل میدانی کشاورزان تأکید کردند. در این دیدار، مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی به‌عنوان «خط مقدم صیانت از تولیدات کشاورزی و یاری‌رسان بخش اجرا» معرفی شد.

واکاوی میدانی از ظرفیت‌های قزوین؛ از گلخانه‌های دارویی تا مزارع ذرت

در نخستین روز از این سفر، هیأت مؤسسه با حضور در مرکز تحقیقات کشاورزی استان قزوین، از زیرساخت‌های نوین این مرکز شامل سایت یاددهی گیاهان دارویی، گلخانه تولید زنجبیل و پایه‌های مادری GF و همچنین واحد کشت بافت شرکت نفیس آذر در ایستگاه تحقیقات اسماعیل‌آباد بازدید کردند. هدف از این بازدیدها، ارزیابی توانمندی‌های موجود برای انجام پژوهش‌های هم‌راه با فناوری‌های روز و بررسی نیازهای حفاظتی این محصولات در برابر آفات و بیماری‌ها بود.

بازدید از انسکتاریوم تولید حشرات مفید در شرکت‌های دانش‌بنیان مستقر در مرکز، نشان‌دهنده عزم جدی برای جایگزینی روش‌های بیولوژیک به‌جای سموم شیمیایی است. این اقدام در راستای سیاست‌های کلی امنیت غذایی و کاهش مصرف سموم ارزیابی می‌شود.

در ادامه، هیأت با حضور در مزرعه ۵۰ هکتاری ذرت در نصرت‌آباد، از نزدیک در جریان طرح پایش و ردیابی آفت کرم ساقه‌خوار ذرت از طریق تله‌های فرمونی قرار گرفتند. دکتر صفرنژاد در این بازدید بر اهمیت سیستم‌های هشدار سریع (پیش‌آگاهی) برای جلوگیری از طغیان آفات تأکید کرد.

بازدید از کارخانه فرآوری سبزیجات در شهرک صنعتی کاسپین (آبیک) نیز نقطه عطفی در این سفر بود؛ زیرا نشان داد که دغدغه پژوهشگران گیاه‌پزشکی صرفاً به مزرعه محدود نبوده و زنجیره پس‌ازبرداشت و سلامت فرآورده‌های نهایی (نخود، توت‌فرنگی، ذرت و…) را نیز در بر می‌گیرد.

نشست‌های تخصصی در قزوین؛ تأکید بر حل مسائل اجرایی

در نشست مشترک با حضور مدیران ارشد استانی، دکتر صفرنژاد با اشاره به نقش راهبردی محققین مؤسسه در رفع مشکلات استان، بر ضرورت تجاری‌سازی یافته‌های تحقیقاتی تأکید کرد. از سوی دیگر، مهندس مستشاری (رئیس مرکز تحقیقات قزوین) و رضا شهسواری (مدیر حفظ نباتات استان)، بر لزوم ایجاد بسته‌های مدیریتی یکپارچه برای کنترل آفات مقاوم و بیماری‌های نوظهور در گلخانه‌ها و مزارع تأکید کردند.

بررسی چالش‌های زنجان؛ از باقی‌مانده سموم تا تغییر اقلیم

کاروان تحقیقاتی سپس عازم استان زنجان شد و در بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی زنجان حضور یافت. در این بخش، دکتر نجفی (رئیس بخش گیاه‌پزشکی زنجان) به تشریح طرح‌های در دست اجرا و دستاوردهای علمی پرداخت.

اما مهم‌ترین بخش این سفر، نشست با دکتر اکبر کرامتی (رئیس سازمان جهاد کشاورزی زنجان) بود. در این جلسه، مسئولان استانی به نکته کلیدی پایین بودن مصرف سموم در زنجان نسبت به میانگین کشوری اشاره کردند، اما هشدار دادند که این مزیت نباید باعث غفلت از موضوع باقی‌مانده سموم و تأثیرات منفی آن بر سلامت محصولات صادراتی شود.

مهندس کرامتی با اشاره به تغییر اقلیم، بر ضرورت پایش آفات نوظهور تأکید کرد. این هشدار نشان می‌دهد که استان زنجان با تهدیدات جدیدی مواجه است که نیازمند به‌روزرسانی دانش فنی و تجهیزات پیش‌آگاهی است. در مقابل، دکتر صفرنژاد قول مساعد داد که میزهای تخصصی گیاه‌پزشکی برای رصد این تهدیدات و تدوین بسته‌های عملیاتی تشکیل شود.

دغدغه سرمایه انسانی و زیرساخت‌ها

در نشستی جداگانه با دکتر عظیمی (رئیس مرکز تحقیقات زنجان)، دو موضوع کلیدی مورد واکاوی قرار گرفت:

1. تبدیل وضعیت و ارتقای شغلی محققان غیرهیئت‌علمی: دکتر صفرنژاد این مسئله را از الزامات حفظ انگیزه و بهره‌وری در سیستم پژوهشی دانست و بر تسریع در روند حل این معضل اداری تأکید کرد.
2. توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی: نیاز به به‌روزرسانی تجهیزات و تأمین امکانات رفاهی برای پژوهشگران به‌عنوان سرمایه‌های اصلی نظام علمی کشور مطرح شد.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، این ماموریت تحقیقاتی نشان داد که رویکرد مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور از یک نهاد صرفاً پژوهشی، به سمت یک بازوی حل‌کننده مسئله برای بخش اجرا تغییر جهت داده است. تأکید بر پژوهش‌های نقطه‌زن، استفاده از کنترل‌های بیولوژیک به‌جای سموم شیمیایی، و توجه ویژه به تغییر اقلیم به‌عنوان متغیر تأثیرگذار بر الگوی آفات، از مهم‌ترین خروجی‌های این نشست‌ها بود.

به نظر می‌رسد با اجرایی شدن مصوبات این سفر، دو استان قزوین و زنجان به پایلوت‌های اجرایی برای آزمایش بسته‌های نوین مدیریت آفات تبدیل خواهند شد و انتظار می‌رود گام‌های مؤثری در جهت افزایش بهره‌وری و ارتقای سلامت محصولات کشاورزی در این مناطق برداشته شود.

منبع خبری: روابط عمومی مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور

پایگاه خبری داوان‌نیوز: مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به کاهش ۵۰ درصدی سهم آب بخش کشاورزی استان در یک دهه اخیر، از افزایش تولید محصولات کشاورزی علیرغم این بحران خبر داد و گفت: اجرای سامانه‌های نوین آبیاری در ۲۰۵ هزار هکتار و مرمت قنوات، نقش کلیدی در جبران کم‌آبی و ارتقای بهره‌وری داشته است، هرچند کمبود اعتبارات دولتی، پاسخگویی به تمام متقاضیان را با مانع مواجه کرده است.

به گزارش خبرنگار ما، محمد قیصری، مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، در حاشیه گردهمایی سراسری مدیران ستادی و استانی آب و خاک کشور در گفت‌وگو با خبرنگار داوان نیوز، به تشریح چالش‌ها، دستاوردها و برنامه‌های این استان در حوزه مدیریت منابع آب و خاک پرداخت.

قیصری با اشاره به وضعیت منابع آبی استان اظهار داشت: متأسفانه با توجه به وسعت اراضی کشاورزی و محدودیت منابع آبی، کشاورزان با پدیده کم‌آبی مواجه هستند و بخش قابل‌توجهی از این نقیصه از طریق اجرای روش‌های کم‌آبیاری جبران می‌شود. وی افزود: سهم آب بخش کشاورزی خراسان رضوی از حدود ۸/۷ میلیارد مترمکعب در دهه ۹۰، به ۷/۳ میلیارد مترمکعب در سال‌های اخیر کاهش یافته است که این امر فشار مضاعفی بر تولید وارد کرده است.

پوشش ۲۰۵ هزار هکتاری سامانه‌های نوین آبیاری
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان با بیان اینکه توسعه سامانه‌های نوین آبیاری در دستور کار جدی این سازمان قرار دارد، خاطرنشان کرد: تاکنون ۲۰۵ هزار هکتار از اراضی استان به این سامانه‌ها مجهز شده‌اند، در حالی که پتانسیل اجرایی این طرح‌ها در استان ۳۹۰ هزار هکتار برآورد می‌شود. وی تأکید کرد: علیرغم کاهش شدید منابع آبی، اجرای این سیستم‌ها و احداث شبکه‌های آبیاری نه‌تنها سبب تثبیت سطح زیر کشت شده، بلکه موجب افزایش تولید محصولات کشاورزی نیز گردیده است.

احیای قنوات؛ پیشگامی خراسان رضوی با ۷ هزار رشته قنات
قیصری با اشاره به جایگاه ویژه استان در حوزه قنوات گفت: خراسان رضوی با دارا بودن حدود ۷ هزار رشته قنات (معادل ۱۲ درصد از منابع آب و سطح زیر کشت استان)، رتبه نخست کشور را در این زمینه دارد.

وی افزود: مرمت و بازسازی قنوات در دستور کار وزارت قرار دارد و امسال عملیات مرمت ۲۰۰ رشته قنات در استان آغاز شده است که با بهره‌گیری از بارندگی‌های اخیر، پایداری این منابع ارزشمند افزایش یافته است.

گام‌های عملی در هوشمندسازی آبیاری
مدیر آب و خاک استان از ورود جدی به حوزه هوشمندسازی سامانه‌های آبیاری خبر داد و تصریح کرد: در سال جاری، ۳۰۰ هکتار از اراضی استان در دستور کار هوشمندسازی قرار گرفته و اعتبار لازم از محل اعتبارات سامانه‌های نوین تأمین شده است.

وی ابراز امیدواری کرد که با تداوم این روند، تمامی اراضی تحت پوشش سامانه‌های نوین به سیستم‌های هوشمند مجهز شوند تا گامی مؤثر در بهینه‌سازی مصرف آب برداشته شود.

تولید داخلی تجهیزات؛ خودکفایی استان
قیصری در پاسخ به سؤالی درباره وضعیت تولید تجهیزات آبیاری در استان، گفت: خوشبختانه با وجود ۱۲ کارخانه فعال تولید لوله‌های پلی‌اتیلن و اتصالات، نه‌تنها نیاز استان، بلکه نیاز سایر استان‌ها نیز تأمین می‌شود.

وی همچنین به فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه هوشمندسازی و اجرای سامانه‌های نوین اشاره کرد و از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در این عرصه قدردانی نمود.

استقبال کشاورزان؛ اما کمبود اعتبارات دولتی
وی با اشاره به استقبال چشمگیر کشاورزان پیشرو از سامانه‌های نوین آبیاری، خاطرنشان کرد: بسیاری از کشاورزان بدون استفاده از تسهیلات دولتی، نسبت به تجهیز اراضی خود اقدام کرده‌اند. با این حال، به دلیل محدودیت اعتبارات دولتی، پاسخگویی به تمامی متقاضیان ممکن نیست. قیصری افزود: در صورت افزایش حمایت‌های دولت، امکان توسعه گسترده‌تر این سامانه‌ها و ارتقاء بهره‌وری آب در بخش کشاورزی فراهم خواهد شد.

وضعیت خاک استان؛ فقر طبیعی و برنامه‌های احیا
مدیر آب و خاک استان در خصوص وضعیت خاک خراسان رضوی اظهار داشت: با توجه به قرارگیری استان در منطقه خشک و نیمه‌خشک، خاک‌های استان از غنای طبیعی چندانی برخوردار نیستند. اما در دو سال اخیر، با حمایت وزارتخانه و تخصیص اعتبارات مناسب، مطالعات خاک‌شناسی در سطح ۱۰ هزار هکتار از اراضی استان به انجام رسیده است. وی اولویت این مطالعات را اراضی تحت کشت یکپارچه، شرکت‌های تعاونی تولید و مجتمع‌های کشت و صنعت عنوان کرد و افزود: هدف از این طرح، شناسایی دقیق قابلیت‌های اراضی، تدوین الگوی کشت متناسب و تأمین نیازهای واقعی خاک (مواد آلی و شیمیایی) به منظور افزایش حاصلخیزی و بهره‌وری پایدار زمین‌های کشاورزی است.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، قیصری در پایان با تأکید بر لزوم تداوم برنامه‌های بهره‌وری آب و خاک، ابراز امیدواری کرد که با همکاری دولت، بخش خصوصی و کشاورزان پیشرو، بتوان گام‌های مؤثرتری در جهت امنیت غذایی پایدار و حفظ منابع طبیعی استان برداشت.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: سرپرست مدیریت آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان با اشاره به کاهش شدید راندمان آبیاری در اثر روش‌های سنتی، از اجرای چهار راهکار کلیدی شامل توسعه آبیاری نوین، لوله‌گذاری انتقال آب، بهسازی کانال‌ها و هوشمندسازی سیستم‌ها خبر داد و تأکید کرد که تعامل بین‌بخشی و نقش‌آفرینی تشکل‌های کشاورزی، رمز عبور از بحران کم‌آبی در این استان شمالی است.

به گزارش خبرنگار داوان‌نیوز، در حاشیه برگزاری گردهمایی سراسری مدیران آب و خاک سازمان‌های جهاد کشاورزی کشور که با حضور صفدر نیازی شهرکی، معاون وزیر جهاد کشاورزی، و مدیران ستادی معاونت امور آب و خاک برگزار شد، مهندس محمد جباری، سرپرست مدیریت آب و خاک و امور فنی مهندسی سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان، در گفت‌وگو با خبرنگار ما به تشریح چالش‌ها و راهکارهای مدیریت منابع آب و خاک در این استان شمالی پرداخت.

چالش اصلی: روش‌های سنتی آبیاری
مهندس جباری با اشاره به موقعیت اقلیمی استان گلستان، اظهار داشت: استان گلستان از منابع آب سطحی و زیرزمینی مناسبی برخوردار است و بخشی از نیاز آبی نیز از طریق نزولات جوی تأمین می‌شود؛ اما تغییرات اقلیمی باعث نوسانات شدید در میزان بارندگی شده است. به‌طوری که سال گذشته سالی پرباران و سال‌های پیش از آن، متأسفانه با خشکسالی مواجه بودیم.
وی افزود: عمده‌ترین چالش بخش کشاورزی در حوزه آب و خاک، استفاده از روش‌های سنتی آبیاری در شبکه‌های سطحی و منابع زیرزمینی است که موجب کاهش راندمان آبیاری و افت بهره‌وری در مزرعه می‌شود.

راهکارهای چهارگانه برای افزایش بهره‌وری
سرپرست مدیریت آب و خاک گلستان، اقدامات این استان برای غلبه بر چالش‌های مذکور را در چهار محور زیر تشریح کرد:
۱. توسعه روش‌های نوین آبیاری: با اجرای سامانه‌های تحت فشار، راندمان کاربرد آب در مزرعه افزایش یافته است.
۲. طرح‌های انتقال آب با لوله: این طرح‌ها از منبع آب تا سر مزرعه، هدررفت آب در مسیر انتقال را کاهش داده و راندمان انتقال را تا ۹۰ تا ۹۵ درصد ارتقا می‌دهند.
۳. بهسازی شبکه‌های آبیاری سطحی: پوشش بتنی کانال‌های آبیاری (با هر نوع پوشش مناسب) به افزایش راندمان انتقال و توزیع آب در شبکه کمک می‌کند.
۴. هوشمندسازی سیستم‌های آبیاری: در این زمینه، کار از تشکل‌های آب‌بران آغاز شده و با هوشمندسازی سامانه‌های تحت فشار موجود، گام مؤثری در افزایش بهره‌وری و راندمان آبیاری برداشته شده است.

تعامل بین‌بخشی؛ شرط ضروری پیشرفت
جباری بر لزوم همکاری میان معاونت آب و خاک با سایر معاونت‌ها نظیر زراعت و باغبانی تأکید کرد و گفت: بدون تعامل و همکاری بین‌بخشی در سازمان، پیشرفت ممکن نیست. همکاران ما در بخش گیاهی اقداماتی مانند کشاورزی حفاظتی را دنبال می‌کنند و ما نیز با اجرای روش‌های نوین آبیاری، انتقال آب، شبکه‌سازی و هوشمندسازی، در کنار آنها هستیم. همچنین از ظرفیت مراکز تحقیقاتی برای افزایش بهره‌وری بهره می‌بریم.

نقش تشکل‌ها و کشاورزان در مدیریت منابع
وی در پاسخ به سؤالی درباره نقش بخش خصوصی، تصریح کرد: کشاورزان مجریان اصلی و تشکل‌های تعاونی تولید، بازوهای اجرایی این حوزه هستند. وزارت جهاد کشاورزی همواره بر اولویت‌دهی به تشکل‌ها تأکید دارد. استان گلستان با دارا بودن تشکل‌های متعدد کشاورزی، جزو استان‌های پیشرو محسوب می‌شود و ما پروژه‌های آب و خاک را با همکاری این تشکل‌ها با کیفیت بالاتری پیش می‌بریم. تشکل‌ها نه تنها به افزایش راندمان آبیاری کمک می‌کنند، بلکه ضریب مکانیزاسیون را ارتقا داده و عملکرد در واحد سطح را افزایش می‌دهند.

گردهمایی سراسری؛ بستری برای تبادل تجربیات
جباری در پایان درباره تأثیر برگزاری گردهمایی سراسری مدیران آب و خاک، خاطرنشان کرد: این گردهمایی فرصت ارزشمندی برای تبادل نظر مدیران استان‌هاست. با توجه به تنوع اقلیمی کشور، تجربیات استان‌های کویری جنوب می‌تواند برای ما مفید باشد و برعکس، تجربیات ما در مدیریت منابع آبی شمال کشور نیز برای سایر استان‌ها قابل استفاده است. این تبادل دانش به پایداری هرچه بیشتر بخش کشاورزی کشور کمک شایانی خواهد کرد.