پایگاه خبری داوان‌نیوز: مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی با اشاره به کاهش ۵۰ درصدی سهم آب بخش کشاورزی استان در یک دهه اخیر، از افزایش تولید محصولات کشاورزی علیرغم این بحران خبر داد و گفت: اجرای سامانه‌های نوین آبیاری در ۲۰۵ هزار هکتار و مرمت قنوات، نقش کلیدی در جبران کم‌آبی و ارتقای بهره‌وری داشته است، هرچند کمبود اعتبارات دولتی، پاسخگویی به تمام متقاضیان را با مانع مواجه کرده است.

به گزارش خبرنگار ما، محمد قیصری، مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، در حاشیه گردهمایی سراسری مدیران ستادی و استانی آب و خاک کشور در گفت‌وگو با خبرنگار داوان نیوز، به تشریح چالش‌ها، دستاوردها و برنامه‌های این استان در حوزه مدیریت منابع آب و خاک پرداخت.

قیصری با اشاره به وضعیت منابع آبی استان اظهار داشت: متأسفانه با توجه به وسعت اراضی کشاورزی و محدودیت منابع آبی، کشاورزان با پدیده کم‌آبی مواجه هستند و بخش قابل‌توجهی از این نقیصه از طریق اجرای روش‌های کم‌آبیاری جبران می‌شود. وی افزود: سهم آب بخش کشاورزی خراسان رضوی از حدود ۸/۷ میلیارد مترمکعب در دهه ۹۰، به ۷/۳ میلیارد مترمکعب در سال‌های اخیر کاهش یافته است که این امر فشار مضاعفی بر تولید وارد کرده است.

پوشش ۲۰۵ هزار هکتاری سامانه‌های نوین آبیاری
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان با بیان اینکه توسعه سامانه‌های نوین آبیاری در دستور کار جدی این سازمان قرار دارد، خاطرنشان کرد: تاکنون ۲۰۵ هزار هکتار از اراضی استان به این سامانه‌ها مجهز شده‌اند، در حالی که پتانسیل اجرایی این طرح‌ها در استان ۳۹۰ هزار هکتار برآورد می‌شود. وی تأکید کرد: علیرغم کاهش شدید منابع آبی، اجرای این سیستم‌ها و احداث شبکه‌های آبیاری نه‌تنها سبب تثبیت سطح زیر کشت شده، بلکه موجب افزایش تولید محصولات کشاورزی نیز گردیده است.

احیای قنوات؛ پیشگامی خراسان رضوی با ۷ هزار رشته قنات
قیصری با اشاره به جایگاه ویژه استان در حوزه قنوات گفت: خراسان رضوی با دارا بودن حدود ۷ هزار رشته قنات (معادل ۱۲ درصد از منابع آب و سطح زیر کشت استان)، رتبه نخست کشور را در این زمینه دارد.

وی افزود: مرمت و بازسازی قنوات در دستور کار وزارت قرار دارد و امسال عملیات مرمت ۲۰۰ رشته قنات در استان آغاز شده است که با بهره‌گیری از بارندگی‌های اخیر، پایداری این منابع ارزشمند افزایش یافته است.

گام‌های عملی در هوشمندسازی آبیاری
مدیر آب و خاک استان از ورود جدی به حوزه هوشمندسازی سامانه‌های آبیاری خبر داد و تصریح کرد: در سال جاری، ۳۰۰ هکتار از اراضی استان در دستور کار هوشمندسازی قرار گرفته و اعتبار لازم از محل اعتبارات سامانه‌های نوین تأمین شده است.

وی ابراز امیدواری کرد که با تداوم این روند، تمامی اراضی تحت پوشش سامانه‌های نوین به سیستم‌های هوشمند مجهز شوند تا گامی مؤثر در بهینه‌سازی مصرف آب برداشته شود.

تولید داخلی تجهیزات؛ خودکفایی استان
قیصری در پاسخ به سؤالی درباره وضعیت تولید تجهیزات آبیاری در استان، گفت: خوشبختانه با وجود ۱۲ کارخانه فعال تولید لوله‌های پلی‌اتیلن و اتصالات، نه‌تنها نیاز استان، بلکه نیاز سایر استان‌ها نیز تأمین می‌شود.

وی همچنین به فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه هوشمندسازی و اجرای سامانه‌های نوین اشاره کرد و از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در این عرصه قدردانی نمود.

استقبال کشاورزان؛ اما کمبود اعتبارات دولتی
وی با اشاره به استقبال چشمگیر کشاورزان پیشرو از سامانه‌های نوین آبیاری، خاطرنشان کرد: بسیاری از کشاورزان بدون استفاده از تسهیلات دولتی، نسبت به تجهیز اراضی خود اقدام کرده‌اند. با این حال، به دلیل محدودیت اعتبارات دولتی، پاسخگویی به تمامی متقاضیان ممکن نیست. قیصری افزود: در صورت افزایش حمایت‌های دولت، امکان توسعه گسترده‌تر این سامانه‌ها و ارتقاء بهره‌وری آب در بخش کشاورزی فراهم خواهد شد.

وضعیت خاک استان؛ فقر طبیعی و برنامه‌های احیا
مدیر آب و خاک استان در خصوص وضعیت خاک خراسان رضوی اظهار داشت: با توجه به قرارگیری استان در منطقه خشک و نیمه‌خشک، خاک‌های استان از غنای طبیعی چندانی برخوردار نیستند. اما در دو سال اخیر، با حمایت وزارتخانه و تخصیص اعتبارات مناسب، مطالعات خاک‌شناسی در سطح ۱۰ هزار هکتار از اراضی استان به انجام رسیده است. وی اولویت این مطالعات را اراضی تحت کشت یکپارچه، شرکت‌های تعاونی تولید و مجتمع‌های کشت و صنعت عنوان کرد و افزود: هدف از این طرح، شناسایی دقیق قابلیت‌های اراضی، تدوین الگوی کشت متناسب و تأمین نیازهای واقعی خاک (مواد آلی و شیمیایی) به منظور افزایش حاصلخیزی و بهره‌وری پایدار زمین‌های کشاورزی است.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، قیصری در پایان با تأکید بر لزوم تداوم برنامه‌های بهره‌وری آب و خاک، ابراز امیدواری کرد که با همکاری دولت، بخش خصوصی و کشاورزان پیشرو، بتوان گام‌های مؤثرتری در جهت امنیت غذایی پایدار و حفظ منابع طبیعی استان برداشت.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: سرپرست مدیریت آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان با اشاره به کاهش شدید راندمان آبیاری در اثر روش‌های سنتی، از اجرای چهار راهکار کلیدی شامل توسعه آبیاری نوین، لوله‌گذاری انتقال آب، بهسازی کانال‌ها و هوشمندسازی سیستم‌ها خبر داد و تأکید کرد که تعامل بین‌بخشی و نقش‌آفرینی تشکل‌های کشاورزی، رمز عبور از بحران کم‌آبی در این استان شمالی است.

به گزارش خبرنگار داوان‌نیوز، در حاشیه برگزاری گردهمایی سراسری مدیران آب و خاک سازمان‌های جهاد کشاورزی کشور که با حضور صفدر نیازی شهرکی، معاون وزیر جهاد کشاورزی، و مدیران ستادی معاونت امور آب و خاک برگزار شد، مهندس محمد جباری، سرپرست مدیریت آب و خاک و امور فنی مهندسی سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان، در گفت‌وگو با خبرنگار ما به تشریح چالش‌ها و راهکارهای مدیریت منابع آب و خاک در این استان شمالی پرداخت.

چالش اصلی: روش‌های سنتی آبیاری
مهندس جباری با اشاره به موقعیت اقلیمی استان گلستان، اظهار داشت: استان گلستان از منابع آب سطحی و زیرزمینی مناسبی برخوردار است و بخشی از نیاز آبی نیز از طریق نزولات جوی تأمین می‌شود؛ اما تغییرات اقلیمی باعث نوسانات شدید در میزان بارندگی شده است. به‌طوری که سال گذشته سالی پرباران و سال‌های پیش از آن، متأسفانه با خشکسالی مواجه بودیم.
وی افزود: عمده‌ترین چالش بخش کشاورزی در حوزه آب و خاک، استفاده از روش‌های سنتی آبیاری در شبکه‌های سطحی و منابع زیرزمینی است که موجب کاهش راندمان آبیاری و افت بهره‌وری در مزرعه می‌شود.

راهکارهای چهارگانه برای افزایش بهره‌وری
سرپرست مدیریت آب و خاک گلستان، اقدامات این استان برای غلبه بر چالش‌های مذکور را در چهار محور زیر تشریح کرد:
۱. توسعه روش‌های نوین آبیاری: با اجرای سامانه‌های تحت فشار، راندمان کاربرد آب در مزرعه افزایش یافته است.
۲. طرح‌های انتقال آب با لوله: این طرح‌ها از منبع آب تا سر مزرعه، هدررفت آب در مسیر انتقال را کاهش داده و راندمان انتقال را تا ۹۰ تا ۹۵ درصد ارتقا می‌دهند.
۳. بهسازی شبکه‌های آبیاری سطحی: پوشش بتنی کانال‌های آبیاری (با هر نوع پوشش مناسب) به افزایش راندمان انتقال و توزیع آب در شبکه کمک می‌کند.
۴. هوشمندسازی سیستم‌های آبیاری: در این زمینه، کار از تشکل‌های آب‌بران آغاز شده و با هوشمندسازی سامانه‌های تحت فشار موجود، گام مؤثری در افزایش بهره‌وری و راندمان آبیاری برداشته شده است.

تعامل بین‌بخشی؛ شرط ضروری پیشرفت
جباری بر لزوم همکاری میان معاونت آب و خاک با سایر معاونت‌ها نظیر زراعت و باغبانی تأکید کرد و گفت: بدون تعامل و همکاری بین‌بخشی در سازمان، پیشرفت ممکن نیست. همکاران ما در بخش گیاهی اقداماتی مانند کشاورزی حفاظتی را دنبال می‌کنند و ما نیز با اجرای روش‌های نوین آبیاری، انتقال آب، شبکه‌سازی و هوشمندسازی، در کنار آنها هستیم. همچنین از ظرفیت مراکز تحقیقاتی برای افزایش بهره‌وری بهره می‌بریم.

نقش تشکل‌ها و کشاورزان در مدیریت منابع
وی در پاسخ به سؤالی درباره نقش بخش خصوصی، تصریح کرد: کشاورزان مجریان اصلی و تشکل‌های تعاونی تولید، بازوهای اجرایی این حوزه هستند. وزارت جهاد کشاورزی همواره بر اولویت‌دهی به تشکل‌ها تأکید دارد. استان گلستان با دارا بودن تشکل‌های متعدد کشاورزی، جزو استان‌های پیشرو محسوب می‌شود و ما پروژه‌های آب و خاک را با همکاری این تشکل‌ها با کیفیت بالاتری پیش می‌بریم. تشکل‌ها نه تنها به افزایش راندمان آبیاری کمک می‌کنند، بلکه ضریب مکانیزاسیون را ارتقا داده و عملکرد در واحد سطح را افزایش می‌دهند.

گردهمایی سراسری؛ بستری برای تبادل تجربیات
جباری در پایان درباره تأثیر برگزاری گردهمایی سراسری مدیران آب و خاک، خاطرنشان کرد: این گردهمایی فرصت ارزشمندی برای تبادل نظر مدیران استان‌هاست. با توجه به تنوع اقلیمی کشور، تجربیات استان‌های کویری جنوب می‌تواند برای ما مفید باشد و برعکس، تجربیات ما در مدیریت منابع آبی شمال کشور نیز برای سایر استان‌ها قابل استفاده است. این تبادل دانش به پایداری هرچه بیشتر بخش کشاورزی کشور کمک شایانی خواهد کرد.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: در حاشیه برگزاری گردهمایی سراسری مدیران آب و خاک سازمانهای جهاد کشاورزی کشور، امیرحسین ادریسیان، مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان همدان، در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار داوان نیوز به تشریح چالشها و برنامه‌های این استان در حوزه مدیریت پایدار منابع آب و خاک پرداخت.

به گزارش خبرنگار داوان نیوز، ادریسیان با تأکید بر اینکه امنیت غذایی به‌عنوان مأموریت اصلی وزارت جهاد کشاورزی، جز با مدیریت پایدار منابع تولید (آب و خاک) محقق نمی‌شود، اظهار داشت: بخش کشاورزی به‌عنوان مصرف‌کننده عمده آب، نیازمند برنامهریزی دقیق برای بهره‌وری بهینه از این منابع است و در این راستا، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری یکی از راهکارهای کلیدی محسوب میشود.

وی افزود: همدان با اجرای بیش از ۱۶۵۰۰۰ هکتار سامانه های نوین آبیاری جزو استانهای پیشرو در اصلاح روش‌های آبیاری در بخش کشاورزی میباشد و با برنامه‌ریزی توسعه آبیاری هوشمند به دنبال ارتقا بهره‌وری آب در بخش کشاورزی می‌باشد.

ادریسیان خاطرنشان کرد: استان همدان با بحران جدی آب و وجود دشتهای ممنوعه و بحرانی مواجه است؛ به‌گونه‌ای که تخصیص آب سد اکباتان عمدتاً به مصارف شرب اختصاص یافته و سهم کشاورزی بسیار ناچیز است.

این مقام مسئول درباره نقش بخش خصوصی در اجرای سامانه‌های نوین گفت: از مجموع ۱۶۵ هزار هکتار سامانه‌های اجراشده، بیش از ۵۰ هزار هکتار با سرمایه‌گذاری شخص کشاورزان صورت گرفته است. ما کشاورزان را تشویق میکنیم تا با توجه به درآمد حاصل از این سیستم‌ها، بدون اتکا به اعتبارات دولتی، نسبت به توسعه سامانه‌ها اقدام کنند.

ادرسیان در ادامه به میزان یارانه‌های پرداختی در سال جاری اشاره کرد و افزود: برای سامانه‌های کلاسیک ثابت ۱۰۳ میلیون تومان، آبیاری قطره‌ای ۱۵۷ میلیون تومان و آبیاری کِم‌فشار ۳۹ میلیون تومان یارانه به شرکتهای خصوصی پرداخت می‌شود. وی همچنین از فعالیت انجمن صنفی شرکتهای آبیاری در همدان با سابقه‌ای بالای ۲۰ سال خبر داد و گفت: بیش از ۷۰ تا ۸۰ کارشناس از سطح دکترا تا لیسانس در این شرکتها مشغول به کار هستند و ۱۰ واحد تولیدکننده لوازم آبیاری (لوله، نوار تیپ و…) ضمن تأمین نیاز استان، به کشورهای همسایه نیز صادرات دارند.

مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی همدان در بخش دیگری از گفت‌وگو، با انتقاد از بی‌توجهی تاریخی به خاک، اظهار داشت: متأسفانه به خاک به‌عنوان یکی از دو منبع اصلی تولید، کمتر توجه شده است. در حال حاضر عمده اراضی کشاورزی با کمبود مواد آلی مواجه هستند و ما طرح آزمایش خاک در سطح ۴۰۰۰ هکتار را آغاز کرده‌ایم تا با اعلام نتایج به واحد زراعت و کشاورزان، مصرف کود بهینه و متناسب با نیاز محصول انجام شود که نقش بسزایی در افزایش بهره‌وری خواهد داشت.

وی در پاسخ به سؤالی درباره تأثیر سموم تقلبی بر خاک استان، هشدار داد: متأسفانه به دلیل گرانی سموم، برخی کشاورزان از محصولات تاریخ‌گذشته و بی‌کیفیت استفاده میکنند که این امر به‌شدت کیفیت خاک را کاهش میدهد.

ادرسیان در پایان با اشاره به همافزایی بینب‌خشی برای پیشبرد اهداف، خاطرنشان کرد: جلسات شورای معاونین با حضور واحدهای ترویج، زراعت و باغبانی برگزار می‌شود تا برنامه‌های آب و خاک با الگوی کشت هماهنگ گردد. وی افزود: تلاش داریم با ترغیب کشاورزان به کشت محصولات کم‌آب‌بر و استفاده از ارقام زودرس (مانند سیب‌زمینی با دوره رشد کوتاهتر)، گام مؤثری در کاهش مصرف آب و افزایش بهره‌وری برداریم.